[ تشبيه در سورهء منافقين ]
( بيان ) گفتار خداى - عز و جل - :
كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ
« 1 » .
خدا منافقان را با گفتارش :
وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ
به كمال صورتها ، و حسن تعبير و كلام ، وصف نموده و سپس آگاه ساخته كه ايشان در كمى بينش همانند چوبهايند و در اين باره گفته است :
« كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ
» و در مثل چنان حالتى شاعر گفته است : [ از بحر طويل ]
945 تروقك من سعد بن زيد جسومها * و تزهد فيها حين تقتلها خبرا
و نظير آن بيت است ، گفتار حسان بن ثابت : [ از بحر بسيط ]
946 لا بأس بالقوم من طول و من عظم * خلق البغال و احلام العصافير
« 2 » و شبيه به مصراع دوم اين بيت است گفتار يكى از شاعران عرب - در حالى كه فرزند خويش را مورد سرزنش و توبيخ قرار مىدهد و او را مىراند - : [ از بحر مجزوء كامل ]
947 عقله عقل طائر * و هو فى صورة الجمل
و گفته شده : « خداى - تعالى - ايشان را به چوبهاى پوسيده و فروخورده و پوك ( كه از خود قوامى ندارد ) جز اينكه به چيزى متكى شده است و كسى كه
هامش
( 1 ) - سورة المنافقين ( 63 ) آيهء 4 .
( 2 ) - در نسخه اصل چنين است اما در ديوان او ، ص 122 ( بجاى خلق ) جسم ضبط شده است .