و بتحقيق عرب زنان را در زيبائيشان به ياقوت تشبيه كرده و ايشان را به نام ياقوت ناميدهاند ، و خليل بن احمد نيز قرائت كرده است : [ از بحر سريع ]
872 انّما الذلفاء ياقوتة * أخرجت من كيس دهقان
« 33 » و بتحقيق محمد بن علىّ بن المهتدى ، از قول محمد بن المأمون ، از قول محمد بن القاسم ، از شعر عبد اللّه بن عبد اللّه بن طاهر ، برايم قرائت كرد ، در حالى كه وى در آن شعر به نص قرآن تكيه داشته و گفته است : [ از بحر خفيف ]
873 هى كالدرة المصونة حسنا * فى صفاء الياقوت و المرجان
و عرب زنان را به ياقوته ناميدهاند همان گونه كه ايشان را به لؤلؤه و مرجانه ناميدهاند ، چنان كه آن نامها را در وصف زيورشان ياد كردهاند ؛ همانند گفتار نابغة :
[ از بحر كامل ]
874 بالدر و الياقوت زيّن نحرها * و مفصّل من لؤلؤ و زبرجد
« 34 » و برخى از شاميان بيتى كه داراى تركيبى عجيب است ، از يكى از شاعران « محدث » ، برايم خواند : [ از بحر مجتث ]
875 ياقوت ياقوت روحى * روحى براح براح
شاعر از ( ياقوت ) ياقوته را در نظر گرفته و آن اسم را مرخم ساخته و چنان كه مىبينى ميان تمام كلمات بيت مماثلت برقرار ساخته است .
هامش
( 33 ) - لسان العرب ، ريشه « ذلف » .
( 34 ) - آن بيت از ابيات قصيدهاى است كه با اين مطلع شروع مىشود « من آل ميّة رائح او مغتدى » .