حسنة اوجههم .
شاعر گفته است : [ از بحر رمل ]
815 و شباب حسن أوجههم * من أياد بن نزار بن معدّ
و امّا توضيح گفتار خدا در سورة القارعه
يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَراشِ الْمَبْثُوثِ
« 5 » :
فراش چيزى ( حشرهاى ) است همانند پشههاى ريز ؛ كه آنها را مىبينى اطراف آتش هجوم مىبرند ، و يكى پس از ديگرى در آن سقوط مىكنند . اين تشبيه مانند تشبيه اول است ، و در مثل چنان تشبيهى است كه ابو كبير هذلى « 6 » مىگويد : - امّا از كجا و چگونه او را ممكن است چنين اختصارى ، و بيان چنان كثرتى در چنين لفظ موجز - شعر او را اسدى برايم قرائت كرد : [ از بحر كامل ]
816 لا يجفلون عن المصاف و لور رأوا * أولى الوعاوع كالغطاط المقبل
« 7 » شاعر مىگويد : « هنگامى كه دشمنانشان را مىبينند ، همانند « غطاط » هنگامى كه پرواز مىكند بر ايشان حملهور مىشوند ، و « غطاط » پرندهاى چون « قطا » است .
امرؤ القيس سروده ، و سخن از اسب به ميان آورده است : [ از بحر سريع ]
817 فهنّ أرسال كمثل الدبى * او كقطا كاظمة النّاهل
« 8 » و اياس بن قبيصة طائى « 9 » سروده ، و از دستهاى لشكر سخن گفته است : [ از بحر طويل ]
هامش
( 5 ) - سورة القارعه ( 101 ) آيهء 4 .
( 6 ) - او عامر بن الحليس ، شاعرى از عصر جاهليّت است ، و برخى گفتهاند وى شاعرى جاهلى - اسلامى است ، و برخى از ايشان وى را از اصحاب نام بردهاند . ( الشعر و الشعراء ، ص 561 ، و خزانة الادب ، ج 2 ، ص 266 ، و ديوان الهذليّين ، ج 2 ، ص 88 ، و شرح ديوان الحماسة ، ج 1 ، ص 84 )
( 7 ) - ديوان الهذليّين ، ج 2 ، ص 88 .
( 8 ) - ديوان امرئ القيس ، ص 121 ، 257 .
( 9 ) - وى از سوى كسرى كارگزار عين التّمر و توابع آن از سرزمين حيره بود . ( الاغانى ، ج 20 ، ص 137 - 138 و التنبيه و الاشراف ، ج 1 ، ص 209 )