659 و يرفع عنها و هي بيضاء طلّة * و قد صادفت قرنا من الشّمس ضاحيا
« 10 »
660 باحسن منها يوم قالت ارائح * مع الركب او ثاو لدينا لياليا
و نخستين كسى از شاعران كه به آن تشبيه لب گشود امرؤ القيس است ، در اين شعر : [ از بحر طويل ]
661 كبكر المقاناة البياض بصفرة * غذاها نمير الماء غير محلّل
« 11 » و آن تشبيه بر وجهى از زشتى و تكلّف و تصنّع است كه ملاحظه مىكنى ! و امّا شعر وى كه مىگويد : [ از بحر طويل ] 662 و بيضة خدر لا يرام خباؤها « 12 » آن شعر از باب استعاره است ، و بتحقيق ذو الرّمّة وصف زنان را به سفيدى ، كنايه از تخم شترمرغ آورده و گفته است : [ از بحر طويل ]
663 و بيض رفعنا بالضّحى عن متونها * سماوة جون كالخباء المقوّض
« 13 » و نيز ذو الرّمة شعرى سروده ، و تخم شترمرغ را به ستارگان تشبيه كرده ، و از شترمرغ نيز سخن به ميان آورده و گفته است : [ از بحر طويل ]
664 يغادر فى الادحىّ بيضا كانّه * نجوم الثّريّا لاح بين السّحائب
« 14 » ابن المعتزّ اين تشبيه را معكوس آورده و گفته است : [ از بحر كامل ]
هامش
( 10 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان او ، ص 8 ( بجاى و يرفع ) فيرفع و ( بجاى صادفت ) واجهت ضبط شده است .
( 11 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان امرؤ القيس « غير المحلّل » ضبط شده است .
( 12 ) - ديوان امرؤ القيس ، ص 13 ملاحظه شود .
( 13 ) - ديوان ذى الرّمّة ، ص 324 .
( 14 ) - در نسخه اصل چنان است ، امّا در ديوان او ، ص 65 چنين ضبط شده است :تبادر بالأدحى بيضا بقفرة * كنجم الثّريّا لاح بين السّحائب[ در « ديوان ذى الرّمة » چاپ دمشق ج 1 ، ص 219 بجاى تبادر « تعاليه » ضبط شده است .
م . ]