هقعه است ، و آن در ميان ستارگان جوزاء است ، و جدا نيست و سجعپرداز عرب دربارهء ستاره جوزاء مىگويد : « اذا طلعت الجوزاء توقّدت المعزاء و كنست الظّباء و عرقت العلباء » .
و كعب الغنوى « 39 » در تشبيه آن گفته است : [ از بحر طويل ]
552 و قد مالت الجوزاء حتّى كانّها * فساطيط ركب فى الفلاة نزول
« 40 » و ابن هرمه « 41 » گفته است : [ از بحر كامل ]
553 و كواكب الجوزاء مثل عوائد * تمبرى لهنّ قوادم و اواخر
554 و كانّ مرزمها على آثارها * فحل على آثار شول هادر
و بحترى در وصف پيكانتراشى گفته است : [ از بحر كامل ]
555 فتراه مطّردا على اعواده * مثل اطّراد كواكب الجوزاء
« 42 » و ديگر ( از منزلهاى ماه ) الشّعرى العبور « 43 » است ، و آن ستارهاى است كه چون قومى روزگار جاهليّت آن را مىپرستيدند ، خداى - تعالى - از آن ياد كرده ، پس او - جلّ اسمه - گفته است :
وَ أَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرى
« 44 » ، و ابو كبشه كه مشركان پيامبر خدا
هامش
( 39 ) - او كعب بن سعد بن عمرو الغنوى ، شاعر عصر جاهلى متوفّى به سال دهم قبل از هجرت است . ( خزانة الادب ، ج 3 ، ص 621 ملاحظه شود )
( 40 ) - آن بيت از قصيدهاى طولانى است كه اصمعى آن راى در الاصمعيّات ، ص 72 ياد كرده ، و در ديوان المعانى ، ج 1 ، ص 337 آمده است كه : « و نيكوترين شعر قديمى كه در وصف « الجوزاء » گفته شده ، قول كعب الغنوى « و قد مالت . . . . . . » است ، و اگر آن راى به يك فسطاط ( : خرگاه ) تشبيه كرده بود مناسبتر بود . » التشبيهات ، ص 6 ملاحظه شود .
( 41 ) - او ابراهيم بن هرمة متوفّى به سال 176 ه . است . ( الشعر و الشعراء ، ج 2 ، ص 639 و خزانة الادب ، ج 1 ، ص 204 )
( 42 ) - ديوان او ، ج 2 ، ص 383 ملاحظه شود .
( 43 ) - الشّعرى : ستارهاى است نورانى كه به آن مرزم گفته مىشود . و بعد از جوزاء طلوع مىكند ، و طلوع آن در شدّت گرماست . و آن دو ستاره است : الشعرى العبور كه در جوزاء است و الغميصاء كه در « الذراع » است ، و عرب گمان مىبرد كه آن دو ، خواهران « سهيل » اند .
( 44 ) - سورة النجم ( 53 ) آيهء 49 .