[ تشبيه در سورهء سبأ ]
( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : يعملون له ما يشاء من محاريب و تماثيل و جفان كالجوابى و قدور راسيات « 1 » .
« المحاريب » : خانههاى ارجمند است ، و به آن سبب ، جايى كه در آن نماز گزارده مىشود « محراب » ناميده شده ؛ زيرا آن مكان ارجمندترين مكان در خانه است .
گفتار خداى - تعالى - : « كالجوابى » : بيشترين وجه قرائت ، با وقف بر « الجوابى » بدون تلفّظ « ياء » است ، و اصل وقف ، با تلفّظ ياء است ؛ جز اين كه حركت كسره ما قبل ياء جانشين ياء مىشود ، پس آن كلمه نخست بدون « الف و لام » بوده ، و در آن حالت وقف بر آن بدون ياء است ، و پس از آن كه الف و لام بر آن داخل شد ، حكم حالتى بر كلام جارى شد كه بر سر « الجوابى » « ال » نباشد .
الجوابى جمع « جابية » و آن به معناى حوض بزرگ است .
اعشى گفته است : [ از بحر طويل ]
479 نفى الذمّ عن آل المحلّق جفنة * كجابية الشّيخ العراقىّ تفهق
480 ترى القوم فيها شارعين و تحتهم * من النّسل ولدان مع القوم دردق
« 2 » و لبيد بن ربيعه گفته است : [ از بحر كامل ]
هامش
( 1 ) - سورة سبأ ( 34 ) آيهء 13 .
( 2 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان ، ص 225 :ترى القوم فيها شارعين و دونهم * من القوم ولدان من النّسل دردقضبط شده است .