444 كانّ مزاحف الحيّات فيها * قبيل الصبح آثار السّياط
« 12 » و ذو الرّمّة گفته است : [ از بحر طويل ]
445 و من حنش ذعف اللّعاب كانّه * على الشّرك العادىّ نضو عصام
« 13 » وى از ناقهاى ياد كرده و گفته است : [ از بحر طويل ]
446 رجيعة أسفار كأنّ زمامها * شجاع على يسرى الذراعين مطرق
« 14 » و مانند آن بيت است گفتار حميد بن ثور « 15 » [ از بحر طويل ]
447 فلمّا أتته انشبت فى خشاشه * زماما كشيطان الحماطة محكما
« 16 »
448 شديدا توقّيه الزّمام كانّما * تراها اعضّت بالخشاشة أرقما
« 17 » تشبيه ديگرى در اين سوره :
( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - :
وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ
« 18 » : خدا به آن سخن اين معنى را اراده كرده كه كوهها از وحشت آن روز ، و آنچه از حكم خدا پديدار مىگردد ، از جاى خود جدا مىشود ، و در نتيجه براى آنها استقرار و ثباتى نيست ، و خدا با آن بيان از سختى وضع در هنگام نفخ صور و برانگيختن مردگان از قبرها خبر مىدهد . « و صور » نزد اهل لغت جمع « صورة » است ، پس در آن صورتها ( قالبها ) ارواحشان دميده مىشود ، و در نتيجه زنده
هامش
( 12 ) - در نسخه اصل ، و الحيوان ، ج 4 ، ص 175 چنين است ، امّا در التشبيهات ، ص 57 و المخصّص ، ج 16 ، ص 101 ( بجاى فيها ) فيه ، و در نهاية الارب ، ج 10 ، ص 146 ، و هنا ضبط شده ، و آن بيت از المتنخّل الهذلى است . ( شرح اشعار الهذليّين ، ج 3 ، ص 1273 )
( 13 ) - ديوان ذى الرّمّة ، ص 606 .
( 14 ) - ديوان ذى الرّمة ، ص 394 .
( 15 ) - وى شاعرى جاهلى - اسلامى است ، و بخش عمده زندگيش در روزگار اسلام بود . ( الشعر و الشعراء ، ج 1 ، ص 306 و مقدّمه ديوان او )
( 16 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان او ، ص 13 ( بجاى شيطان ) ثعبان آمده است .
( 17 ) - ديوان حميد بن ثور ، ص 13 .
( 18 ) - سورة النمل ( 27 ) آيهء 88 .