و در مثل چنين صفتى است گفتار اعرابىاى از روزگار قديم : [ از بحر رجز ]
438 لا همّ إن كان ابو عمرو ظلم * فابعث له فى بعض أعراض اللّمم
« 7 »
439 لميمة من حنش أعمى أصمّ * قد عاش حتّى هولا يمشى بدم
440 فكلّما أفضل فيه الجوع شمّ * كانّ صوت نابه إذا انتظم
و خزة أشفى فى عطوف من أدم « 8 » و عرب هرگاه بخواهد در وصف مارها مبالغه كند ، آنها راى عموما به لاغرى و كوچكى متّصف مىگرداند ؛ چنان كه نابغه گفته است : [ از بحر طويل ]
441 فبتّ كانّى ساورتنى ضئيلة * من الرّقش فى أنيابها السّمّ ناقع
« 9 » ( - در تشبيه عصا به جان معناى اخير گفته شده ) جز اين كه وجه تفسيرى رسيده همان است كه گذشت ، و بتحقيق شاعران مارها و آثار آنها راى به طنابها و عصاها تشبيه كردهاند ، و شاهد آن ، گفتار شاعر است : [ از بحر متقارب ]
442 و من حنش لا يجيب الرّقا * ة أرقش ذى حمّة كالرّشا
« 10 »
443 اصمّ سميع طويل السّبا * ت منهرت الشّدق عارى القرا
« 11 » و شاعر ديگرى گفته است : [ از بحر وافر ]
هامش
- شود ، نويرى در نهاية الأرب ، ج 1 ، ص 145 آن ابيات راى به خلف الاحمر نسبت داده است .
( 7 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در لسان العرب ريشه « حنش » ( بجاى فابعث ) فاقدر ضبط شده است .
( 8 ) - در الحيوان ، ج 4 ، ص 119 آن ابيات به شاعرى جاهلى نسبت داده شده است . و در مصراع دوم بيت اول بجاى « فى » من ، و در مصراع اول بيت سوم بجاى « أفضل » « اقصد » ضبط شده است .
( 9 ) - ديوان النابغة الذبيانى ، ص 110 .
( 10 ) - در نسخه اصل ، و الحيوان ، ج 4 ، ص 179 چنين است ، امّا در التشبيهات ، ص 53 ( بجاى ذى حمّة ) ذى جمّة ضبط شده است .
( 11 ) - در نسخه اصل و الحيوان ، ج 4 ، ص 180 چنين است . اما در الحيوان ، ج 4 ، ص 179 ( بجاى القرا ) النّسا و در التشبيهات ، ص 53 ( بجاى سميع ) صموت آمده است .