نار ( : گويا او يك گندله آتش است ) ، و نقلشده از ابيات معانى : [ از بحر طويل ]
414 و شعثاء غبراء الفروع ضعيفة * بها توصف الحسناء اوهى أجمل
415 دعوت بها أبناء ليل كانّهم * و قد أبصروها معطشون قد أنهلوا
و جميل در تشبيه آتش به ستاره از فاصله دور گفته است ؛ و براى كثيّر نيز روايت شده است : [ از بحر طويل ]
416 رأيت و أصحابى بأيلة موهنا * و قد غاب نجم الفرقد المتصوّب
417 لعزّة نارا ما تبوح كانّها * إذا ما رمقناها على الأفق كوكب
« 36 » ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - :
« يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ »
: توقد نيز قرائت مىشود ، كسى كه به صيغه مذكّر خوانده ( براى مرجع ضمير ) مصباح را در نظر گرفته ، و آن كه به صيغه مؤنّث خوانده « زجاجه » را قصد كرده است ، و دربارهء گفتار خدا : « مباركة » گفته شده : « در ميان جنس درخت ، درختى نيست مانند درخت زيتون و خرما كه شاخهاش از ابتدا تا انتها برگ دهد . » شاعر گفته است : [ از بحر خفيف ]
418 بورك الميّت الغريب كما * بورك نضح الرّمان و الزّيتون
« 37 » ( بيان ) گفتار خداى - تعالى :
لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ
: يعنى : در هيچ ساعتى از روز ، چيزى آن را از نور خورشيد نمىپوشاند ، پس آن درخت شرقى - غربى است ، و خورشيد هنگام صبح و عصر به آن مىرسد ، و در نتيجه آن درخت سرسبزتر و روغنش مرغوبتر است ، و حسن گفته است : « لا شرقيّة و لا غربيّة » يعنى : آن درخت از جنس درخت دنيا نيست بلكه از جنس درخت بهشت است . »
هامش
( 36 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان كثير ، ج 1 ، ص 95 ( بجاى على الافق ) على البعد ضبط شده است .
( 37 ) - آن بيت از ابو طالب بن عبد المطلب است ، و در ص 272 ( متن ) اين كتاب سخن از آن به ميان مىآيد .