حنظل است « 27 » ، چنان كه بنا بر نقل از ابو عبيده « هبيد » نيز به معناى حنظل است ، و گفته شده : هبيد دانه حنظل است ؛ وقتى شتر مرغ دانه حنظل را بيرون مىآورد تا بخورد گفته مىشود : « تهبّد الظليم » ( : شترمرغ نر دانه حنظل را بيرون آورد ) .
و شاعر گفته است : [ از بحر متقارب ]
286 و ضرب الجماجم ضرب الأصم * حنظل رامة يجنى هبيدا
« 28 » و ذو الرّمة گفته است : [ از بحر طويل ]
287 و كائن تخطّت ناقتى من مفازة * إليك و من أحواض ماء مسدّم
288 بأعقاره القردان هزلى كانّها * نوادر صيصاء الهبيد المحطّم
« 29 » « صيصاء » پوست دانه حنظل است .
و ذو الرّمة در حالى كه درخت حنظل را وصف مىكند گفته است : [ از بحر طويل ]
289 و فاشية فى الأرض تلفى بناتها * عوارى لا تكسى دروعا و لا خمرا
290 إذا ما المطايا سفنها لم يذقنها * و إن كان أعلى ثبتها ناعما نضرا
« 30 »
291 محملجة الأمراس ملسا متونها * سقتها عصارات الثّرى فبدت عجرا
و پيامبر ( ص ) گفت : « مثل المؤمن يقرأ القرآن مثل الأترجّة
هامش
( 27 ) - صرايه : آبخالص حنظل است . و اصمعى گفته : « حنظل وقتى زرد شود صراء است » .
( 28 ) - در لسان العرب ( حرف الميم ) بجاى « رامة » شابة ضبط شده است و قبل از آن دو بيت ديگر آمده كه چنين است :فابلغ بنى اسد آية * إذا جئت سيّدهم و المسودافاوصيكم بطعان الكماة * فقد تعلمون بأن لا خلودا . - م .( 29 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان ذى الرّمّة ، ص 630 ( بجاى باعقاره ) بأعطانه ضبط شده است .
( 30 ) - ديوان ذى الرّمّة ، ص 180 .