- پس از آن كه اعرابى وى را مدح گفت و او پاداشش نداد - قرائت كرد : [ از بحر طويل ]
258 لكلّ أخى مدح ثواب يعدّه * و ليس لمدح الباهلىّ ثواب
259 مدحت ابن سلم و المديح مهزّة * فكان كصفوان عليه تراب
« 4 » « صفوان و صفا » به يك معنى است ، و مثنّاى « صفا » صفوان ، و جمع آن صفى است ، و كسى كه « صفوان » گفته ، جمع آن « صفوان » است .
شاعر گفته است : [ از بحر طويل ]
260 و لست بجلب جلب غيم و قرّة * و لا بصفا صلد عن الخير معزل
« صلد » به معناى سنگ صاف و سخت است . رؤبه « 5 » گفته است [ از بحر رجز ]
261 لمّا رأتنى خلق المموّة * برّاق أصلاد الجبين الأجله
« 6 » تشبيه ديگرى در اين سوره :
( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - :
أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي السَّماءِ تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ
هامش
( 4 ) - در الكامل ، ج 2 ، ص 713 وارد شده است كه : سعيد بن سلم گفت : مردى اعرابى نزد من نمايان شد ، و مرا مدح گفت ، و بلاغت داشت ؛ گفت :الاقل لسارى اللّيل لا تخش ضلّة * سعيد بن سلم ضوء كلّ بلادلنا سيّد اربى على كلّ سيّد * جواد جثا في وجه كلّ جواداندكى از نيكى در حق وى ( بخشش ) درنگ كردم ، پس مرا هجو گفت و بلاغت داشت ؛ گفت :
« لكلّ أخى . . . »
( 5 ) - او رؤبة بن العجّاج رجزسرا متوفّاى سال 145 ه است ( وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 187 ) .
( 6 ) - دنباله آن بيت چنين است :بعد غدانى الشباب الأبله * ليت المنى و الدهر جرى السّمّهللّه درّ الغانيات المدّه * سبّحن و استرجعن من تألّهى[ مصراع اخير از لسان العرب ( ريشه مده ) افزوده شد . - م . ]