ديگر ادويات مقى يعنى قى كردن باشد و جميع ادويات قىآور مفيد خوردن اوست موادها كه از ان سرفه است كه موجود ان خلط در سينه است از قى بدر سازد خصوص نمودن قى از يك درم بكوان كه قسم بيخى است مقى كه از بلاد فرنگ پديد آيد كوفته و سفوف كرده و به آب انداخته حب سازند و وقتى كه يك قى آيد پياله آب گرم بنوشند كه قى دويم موادها را گرفته بآسانيت برآيد اين قاعده كل است كه در همه ادويات قىآور اين سررشته بدارند پس از گرفتن قى بيخ و بنياد سعال قطع مىشود به اين ادويه قى نمىتواند گرفت مثلا ده توله ماء الشعير دو توله سكنجبين چار درم نمك يك درم تخم ترب سائيده همه را يك جا كرده گرم نموده بخورند و قى سازند و نيز اين قسم قى از براى سعال اطفال هم خوب است اما وزنش كم كرده بايد داد ديگر انجير تازه پخته يا انجير خشك در رماد گرم بپزند چار عدد و بوقت خواب بخورند و بخوابند مواد سرفه را زود به پز آورد و از تنحنح بدر سازد ديگر گلقند يك درم مصطكى باريك كرده نيم درم قسم معجون است باسم دياوياكود كه نسخه او در قرابادين درج است به وزن بيست و چهار گندم همه را يك جا كرده بخورند ديگر آب شلجم يعنى شلغم را گرفته بكوبند و پارچه صاف سازند و آب او گرفته ربع آثار و نبات ربع آثار هر دو را بجوشانند كه بقوام شربت آيد دو توله بيك توله زبده گاو بهم كرده بنوشند چند روز استعمال سازند ديگر پيه گوسفند نيم پاؤ يعنى هشت توله بهم كرده بجوشانند تا بريان شود و نهسوزد پارچه صاف كرده در شيشه نگاهدارند و قدرى ازين روغن در كف پا و دست صاحب سعال تدهين سازند چند روز زائل سازد سعال را اين تدبير براى اطفال كه خوردن ادويات بانها مشكل مىشود ديگر عسل يك توله گلاب دو توله هر دو بهم كرده بخورند چند روز استعمال سازند ديگر دو دانه انجير در رماد گرم بپزند و ده دانه خردل در انجير انداخته بخورند چند روز پختن و زائل نمودن ماده سعال بسيار
اسرار الاطباء يا مجربات ايلات چغتايى ( فارسى ) — صفحة 56
مساهمون: طولوزان يونانى
ص٥٦