و ضعيف كند به تحليل حرارت جلديه كه اسباب او مسدود شدن مسامات بدن كه آن حرارت تپ از جلد به طرف دل متوجهه و تحليل است كه حرارت قهقرى از خون از موجب زياد انجماد يافته نمىتواند در جوفهاى عروق حلول سازد كه همشكل دويم است آوردن يعنى پيدا نمودن حمى مذكور علاج او از پاشويه از دستشويه از آب بسيار گرم بفاصله دو ساعت سازند كه آن خون كه انجماد است بگدازد و در جوفهاى عروق شطايا بوجهه احسن حلول و سير سازد و حرارت جلد به بيرون جلد قائم شود بدين عنوان سوختگى به طرف اندرون جلد بازمىماند و در ضمن پاىشويه بيمار را اين ادويه بخورانند در شوربه چوزه مرغ كه ده توله شوربه باشد به وزن ده گندم تا بيست گندم اسپرم است كه قسم ادويه است مفرد كه اكثر مردم ولايت عنبر ابيض مىنامند حالآنكه بعنبر و به اسپرم هيچ مناسبت نيست نه شكل او دارد پس آن ادويه در شوربه كرده بخورانند كه بيعديل است گداختن خون منجمده و اگر اسپرم است بهم نرسد در شوربه مذكور نمك شاخ گوزن يا نمك افعى به وزن ده گندم ممزوج كرده بخورانند باصطلاح سريانى نمك شاخ گوزن را سالپردى گوزن مىنامند و نمك افعى را بسريانى سالپر مىنامند و در اسلامبول خصوصا در چيناپتن و در پهلجرى بسيار مىارزد پس اين ادويات رقيق نمودن خون منجمده عجيب الاثر است و اگر حبس طمث زنان باشد آن را هم مفيد همون دستور بخورانند از آن جمله دلك نمودن هر روز بر جلد بيمار تپ عجيب است كه حرارت كه به طرف اندرون است بيرون متوجهه شود و نيز كشيدن محجمههاى بىشرط از قفا تا پشت و از پشت تا ساق به طرف اسفل ؟ ؟ ؟ را كشيده آورند اين همه تدبيرات گداختن و رقيق نمودن خون است و اگر آن تپ به سبب حرارت زايد جلد بدن را گذاشته بهطرف كبد و دل متوجهه شده باشد و روح را ساكت سازد علاج او بدين عنوان است عنبر و مشك از هركدام نيم درم دارچينى به وزن بيست
اسرار الاطباء يا مجربات ايلات چغتايى ( فارسى ) — صفحة 163
مساهمون: طولوزان يونانى
ص١٦٣