گل بنفشه دو مشت برگ خطمى دو مشت بادام مقشر يك مشت همه را جوكوب سازند و در چهل رطل آب ادويه بهم ساخته بجوشانند چند جوش آيد از آتش فرود آرند هرگاه نيمگرم باشد جوشيده را در ديگ كلان يا در قذان كرده بيمار را بنشانند تا عرصه دو گهرى در آبزن بيمار بنشينند و اگر بيمار ناتوان بود نيم گهرى تا يك گهرى بنشيند و اگر در ان آبزن بيمار دق زود فرصت يابد فربه شود بعوض شير گاو شير بز اندازند و آبزن سازند ازين هم مستحسن شود و نيز نشاندن در آبزن از ماء آن روغن بسيار مفيد كه طريق او بنوعيست كه در سى آثار آب ده آثار تيل يا تيل زيتون كه روغن زيتون نامند يا روغن نارجيل آميخته شير گرم كرده در ديگ انداخته بيمار را بنشانند كه ترطيب بدن ازين آبزن كما حقه مىسازد و بيمار كه در آبزن بنشيند از دست آب را حركت دهد كه همه جاى بدن متاثر شود پس ميعاد اين آبزن بدستور آبزن شود مطلب آنكه يك گهرى تا دو گهرى بيمار درين آبزن بنشيند و بعد از برآمدن بدنش از پارچه پاك كرده اين تدهين بر بدنش بمالند صبر كتيرا صمغ عربى جوكوب كرده از هركدام يك درم و ربع آثار گلاب همه را شبانهروز بخيسانند و روغن بنفشه چهار درم و زبده گاو كه مسكه نامند دو درم سالپرنيل كه قسم نمك مركب از شوره است و كافور از هركدام به وزن بيست و دو گندم همه را در كهرل سائيده بشير بز و يا بشير زن آنقدر كه براى ضماد نمودن مطلوب باشد انداخته سحق نموده كه مثل ضماد شود قدرى از ان گرفته تدهين در بدن سازند و نيز اين تدهين از روغن بادام و نيز تدهين از روغن بنفشه يا از روغن تخم كدوى مقشر يا روغن نيلوفر بآميزش شير زن تدهين نمودن در بدن صاحب دق مفيد دانستهاند هركدام روغن مذكور كه بخاطر آيد گرفته دو جزو از ان روغن و يك جزو شير زن يا شير بز بهم كرده تدهين سازند كه اثر اينها ترطيب آوردن و اطفاى حرارت حمى ساختن عجيب است يا بدين عنوان سازند كه علاج تپ دق به جهت مساكين تخم خيارين
اسرار الاطباء يا مجربات ايلات چغتايى ( فارسى ) — صفحة 161
مساهمون: طولوزان يونانى
ص١٦١