توله تمر هندى كه املى نامند انداخته از دست ماليده بدارند جاى خاموش و بعد يك ساعت لب زلال كه بالا ايستاده است ظرف را كج كرده در ظرف ديگر بريزند آن آب زلال املى ده توله شش ماشه تا يك و نيم درم نبات آميخته بنوشند و همون قدر وقت عصر بخورند كه خواص عجيب است در باب زائل نمودن حمى و شق نمودن حدت اثر كل دارد و اكثر معلم گويند آب زلال تمر هندى هروقت و هر ساعت صاحب حمى محرقه و صاحب تپ وبائيه و سميّه اگر بخورند زود از حمى نجات يابند و تشنگى از حمى محرقه كه لازم است از خوردن آن آب زود اطفا شود معهذا آن املى ملين طبع است و مقوى سوء المزاج حار و در قسطنطنيه دستور علاج حمى محرقه بنوعيست كه اول فصد دست مىكشايند و بعد از ان دو درم آب ترنج يا دو درم رب ريباس يا دو درم رب سماق يا دو درم رب انار ترش يا دو درم يا شش درم رب از ليمون ترش يا دو درم رب انبرباريس كه زرشك نامند در آب بسيار سرد آنقدر كه اطفاى تشنگى شود گرفته يكان رب مذكوره در آب انداخته بخورانند كه اطفاى حمى محرقه ازو مىآيد اما مردم هندوستان كشادن فصد وسواس مىدارند ازين جهت اصلاح حمى محرقه بسرعت نمىپذيرد بههرحال استعمال از حامضات كه بالا مذكور است پى تعطيل و اطفاى حدت حمى محرقه مىشود و استعمال او درين معاملت ضرورتر بايد دانست يا بدين عنوان سازند ماء الشعير ده توله سركه انگورى يا قندى كه بسيار ترش باشد شش درم در ماء الشعير آميخته به دو درم شكر سفيد بهم كرده بنوشند چند روز استعمال سازند زائل نمودن حمى محرقه مؤثر تدهين و ضماد نمودن و در موضع كبدگاه كه دست راست به طرف پستان و حوالى او ضماد بدين عنوان خرفه سبز و اگر نباشد مغز كدوى سبز دو جزو از شعير مقشر كه جو نامند هر دو را بكوبند و بسايند كه مثل ضماد شود و در موضع مذكوره بمالند فوائد اين ضماد كه زود
اسرار الاطباء يا مجربات ايلات چغتايى ( فارسى ) — صفحة 157
مساهمون: طولوزان يونانى
ص١٥٧