فى الفور شفا يابد از معده آن جانور حجر تولد مىشود كه اكثر معلمان آن سنگ را پادزهر كنقر مىنامند به جهت امراضها كه بالا مذكور است عجيب الاثر قوى العمل است به نسبت فصد از معده او ديگر از براى قولنج و انتشار نفس يا ضيق يا تشنج يا سرفه بود علاج اوست اكثر قسم قولنج حادث مىشود بشركت امراضها كه بالا مذكور است اگر چنين باشد مىبايد كه آب بسيار گرم كرده در طشت انداخته هر دو پاى بيمار درين آب بدارند يك ساعت فى الفور انتشار نفس زائل شود و قولنج بكشايد و اگرچه عضو جائى كشيده باشد قرار شود و مفيد است تدهين سازند در سينه از پيه فيل كه شير گرم در سينه تدهين نمايند از براى ضيق و انتشار بسيار خوب است
[ معالجه قولنج يرقان ]
كوال ابين سيزك يعنى قولنج يرقان است اكثر مرتبه در امراض يرقان احتباس بنوعى مىشود و بعد از چهار روز بلكه پنج روز متعذر است كه اجابت شود به جهت احتباس درد معده و درد امعاء قولون مىشود پس آن درد را قولنج مىنامند بنوعى قطع درد شكم مىشود كه بيمار را بهيچگونه تسكين قرار نمىدهد و معلمان جديد اين قسم قولنج را فصد مقدم دانستهاند چنانچه يكان مرتبه يا دو مرتبه فصد دست بكشايند و بعد از ان ربع آثار شير اشتر يا شير بز فى الفور دوشيده بخورند تا هشتاد روز خوردن شير استعمال سازند و هر روز نيم توله شير در شربت معموله بيفزايند ديگر آلو پنج دانه در ربع آثار ماء الجبن آلو را از دست بمالند و پارچه صاف كرده بنوشند ديگر ماء الجبن ربع آثار ريشه خطمى يك درم بكوبند و به ماء الجبن آميخته بشب خيسانده صبحى پارچه صاف سازند يك توله شربت بنفشه بهم كرده بنوشند چند روز ديگر از براى قولنج به جهت موادهاى خام اگر حادث بود تدبير بدين عنوان عنبر اشهب به وزن شش گندم به نيم درم نبات بهم كرده بسايند كه سفوف شود بشوربه چوزه مرغ يا شوربه دراج بخورانند كه فى الفور قولنج زايل شود