باعتدال در بدن فوائدها است و قلت و جميع اسباب كه بالا مذكور است نمىتواند شد بوجهه احسن و افراط او يعنى از حد اعتدال زائد بود باعث هلاكيست پس تدبيرى بنوعى بايد كرد كه ان خلط را در بدن باعتدال بايد داشت مثل گوشت در آب انداخته اگر در تمام روز در آتش بپزند ممكن نيست كه هيئت گوشت متغير شود با وصف كه در آتش مىپزند و نظر كنند كه آتش صفرا چه قسم اتش است كه در طرفة العين جميع قسم اغذيه كه بمعده رسيده است هيئت او متغير مىگرداند و فضله آن اغذيه نمىتواند كه دريافت كند كه از كدام اغذيه است هرگاه آن خلط اگر زائد بود از قى اخراج سازند كه علامات ؟ ؟ ؟ بودن زائد صفرا صفرت قاروره بود بيمار از طعم تلخى دهن نالش كند اگر بيمار نمىتواند كه قى گيرد مسهل اخراج الصفرا خورند بدين عنوان سازند ص سنا دو درم و ملح العنب يك درم انيسون نيم درم گل سرخ و گل بنفشه و گل نيلوفر از هركدام دو درم ريوند جنطيانه يك درم تخم كاسنى دو نيم درم همه را در يك رطل آب بشب خيسانيده صبح بجوشانند هرگاه كه پاؤ آثار آب بماند از اتش فرود آورده پارچه صاف سازند و دو توله شيرخشت و دو توله مغز خيارشنبر كه املتاس مىنامند اضافه كرده از دست بمالند و پارچه صاف سازند و شش ماشه روغن بادام بهم كرده شير گرم بنوشند و اسهال سازند و روز دويم تبريد از ادويات مبرده تا چهار روز استعمال سازند تدبير تبريد بدين عنوان است ص تخم كدو مقشر يك درم تخم خيارين هشت درم بكوبند بربع آثار آب شيره برآورده پارچه صاف سازند و دو توله شربت بنفشه يا دو توله شربت نيلوفر آميخته بخورند و بعد از خوردن اين تبريد كه چهار روز بگذرد دو توله سكنجبين آب سرد انداخته يا گاهى سكنجبين بشيره تخم خيارين و گاهى بشربت حماض به آب سرد و گاهى رب اترج
اسرار الاطباء يا مجربات ايلات چغتايى ( فارسى ) — صفحة 109
مساهمون: طولوزان يونانى
ص١٠٩