پديد آورد و اگر آن رطوبت از سه روز زياده بماند نزله مىنامند خواه به طرف ظاهر بريزد خواه به طرف باطن اينجا مراد از معالجات زكام است بخورانند يك درم از ان معجون كه بسريانى آن معجون را دياكوويون مىنامند كه نسخه او در قرابادين مسطور است بشوربه چوزه مرغ بخورانند تا سه روز وقت شب اگر بخورانند انسب است ديگر مقل و اصل السوس محكوك باريك كرده از هركدام يك درم لادان اوبياد كه قسم فلونيا است كه نسخه او در قرابادين است به وزن پانزده گندم زعفران به وزن بيست و دو گندم همون قدر مر كه بول نامند همه را بسايند و چند قطرات از شربت شقائق كه گل شقائق لاله نامند حبها سازند و يكان حب به وزن دو گندم باشد در دهنش دارند و لعاب او باهستگى فروبرند و همون قدر كه وزن دو گندم باشد وقت شب بخورانند ديگر مرزنجوش يك مشت قرنفل هشت عدد فرفيون باريك سائيده و ديگر مفردات جوكوب كرده همه را يك جا نموده نيم رطل آب در ظرف انداخته بجوشانند چند جوش آورده از آتش فرود آورند و پارچه صاف كرده در شيشه نگاه دارند يكان چمچه آب از ان به بينى ريزند كه مواد از دماغ به راه بينى و از راه حلق زائل شود و زكام و سعال باطل سازد و اين آب يعنى جوشيده مذكور مفيد از براى زائل نمودن موادها كه در دماغ است و در زمره سعوطات استنشاق است مفيد به صاحبان صداع و صرع و طنين گوش و كرى و مفيد به صاحبان خنازير و انتشار نفس و زائل نمودن مواد دماغ كه آن مواد باعث امراض سكته و لقوه است كه استعمال اين جوشيده در بينى است كه يك درم تا دو درم در بينى بريزانند تدبير ديگر براى زكام النكرين مرزنجوش گل سرخ قرنفل و جوزبويه و سنبل الطيب از هركدام نيم درم همه را كوفته بيخته سفوف سازند و قدرى از ان چلم انداخته بالاى او آتش گذاشته بطريق تنباكو
اسرار الاطباء يا مجربات ايلات چغتايى ( فارسى ) — صفحة 106
مساهمون: طولوزان يونانى
ص١٠٦