مرض زاغ نيست الا از كام است هرگاه كه رطوبت دماغ برو بافتد متورم سازد و متوجه به طرف اسفل كند بلكه هم بلسان پيوند و ازين واسطه سرفه و سعال آورد علاج او تحليل نمودن به مكان خود بدين عنوان تدبير است ص حب الغار و فودنج تره كه تخم او هالون باشد از هركدام چهار درم همه را باريك بسايند و بعسل ممزوج كرده امثال ضماد نموده بعد از تراشيدن موى سر اگر مذكر باشد و الّا بر تارك سر ضماد كنند كه آن كام بجاى خود رود ديگر فلفل سياه دارچينى از هركدام به وزن ده گندم كندر مازوى سبز از هركدام به وزن بيست و پنج حب گندم گل سرخ دو درم همه را كوفته و بيخته سفوف سازند اين سفوف در پشت چمچه در حلق كرده سفوف را بكام رسانند چند روز بهمون طور سازند كه كام بجاى خود برود ديگر مازوى سبز گلنار عاقرقرحا فلفل سياه دارچينى از هركدام چهار درم در يك رطل آب دوا را جوكوب كرده بجوشانند نصف آب بماند غرغره سازند ديگر فلفل سياه را بكوبند و سفوف سازند و بر پشت چمچه گذاشته بكام رسانند و بلغم يا تف برآيد بيرون سازند اما اين علاج جايى كه مواد بسيار است به كار نمىآيد تا تنقيه از ايارجات نسازند و چون از غير از تنقيه اين سفوف فلفل و سفوف كه در ان عاقرقرحا است استعمال خواهند كرد ماده بر ماده زياده از دماغ بريزد و اندرون راه سازد پس اين شكل به بيمار خوب نيست اگر كام بسبب زيادتى مواد بود اول مىبايد تنقيه دماغ پرداخته بعد از ان ادويه كه گفته شده است استعمال سازند و اگر مواد قليل است بىتنقيه هم مفيد و بيمار فرصت يابد ديگر غرغره از براى همون مرض تخم كانون يعنى تخم سن باشد دو مشت جوكوب در يك رطل آب جوشانده غرغره سازند ديگر زاج نيم درم مازوى سبز و فلفل سياه هركدام
اسرار الاطباء يا مجربات ايلات چغتايى ( فارسى ) — صفحة 95
مساهمون: طولوزان يونانى
ص٩٥