فصل هيجدهم در پادشاهى كريم خان زند
در هنگامى كه احمد خان به نظمونسق بلاد خراسان اشتغال داشت ، محمد حسن خان قاجار كه جد پادشاه حال ايران است ، استراباد را كه از زمانى دراز مقر عزت و محل اقامت خانوادهء او بود متصرف شده جميع مازندران حكم وى را گردن نهادند .
استراباد شهرى است بر ساحل شرقى درياى خزر . پدر محمد حسن خان ، فتحعلى خان چنان كه مرقوم گشت ، به دست نادرشاه مقتول شد ، و بدين سبب ايل قاجار نسبت به خاندان نادرى دشمن خونى بودند . احمد خان از بيم آنكه مبادا در آينده چون محمد حسن خان استقلال يابد ، رخنه در كار وى كند ، فوجى از افاغنه را به تسخير مازندران مأمور ساخت ، ولى تاب مقاومت امير قجر را نياورده ، جمعى كثير از ايشان عرضهء هلاك و بوار گشت و ، بهسبب اين فتح محمد حسن خان را آوازهء شهامت بلند گشته اقتدار وى روى در ازدياد نهاد .
آزادخان افغان كه يكى از سرداران نادرشاه بود ، در آذربايجان لواى استقلال برافراشته بود . و هدايت خان در گيلان دم از استبداد مىزد . و هراكليوس يكى از امراى مسيحيه ، در گرجستان وضعى بر خود گرفته بود كه بسيارى را گمان اين بود كه ، آن مملكت از تصرف سلاطين اسلام بيرون خواهد رفت .
اين بود وضع ممالك شماليهء ايران ، در وقتى كه علىمردان خان بختيارى اصفهان را گرفته عزم كرد كه ، يكى از خانوادهء صفويه را نام شاهى نهاده خود