بنا كرده است . برجها را به جهت محافظت راه و ، خانه را به جهت مقام خود نادر ساختهاند . و چون سطحهء مزبور را رها كرده به قدر پانزده ميل ديگر بالا روند ، به قلهء كوه مىرسند ، در آنجا سطحهء ديگر به نظر مىآيد كه ، اگرچه به بزرگى قطعهء اول نيست ، اما در حاصلخيزى به آن برابرى مىكند . در اينجا نيز دو برج كوچكى ساختهاند كه سركوب راه است و ، فقط بنائى است كه به جهت استحكام قلعهء كلات ساخته شده است . اشكالى كه در گرفتن كلات و قلعهء سفيد است ، همان صعوبت راه است و ، چون بر قلهء كوه واقعاند ، اگر سنگى از كوه بغلطد ، اگر سبب تباهى نشود سد راه دشمن خواهد شد .
القصه ، بعد از اقامت قليلى در كلات به سمت مشهد كه پاىتخت مملكت قرار داده بود رفت و ، در مدت سه ماه اقامت در مشهد داد عيش داده على الاتصال به بسط بساط نشاط و انبساط اشتغال ورزيد . در مدت پنج سال پنج پادشاه مغلوب شده بود : اشرف و حسين دو امير افغان ، محمدشاه پادشاه هندوستان و ، ابو الفيض خان پادشاه بخارا و ، البرز والى خوارزم . و ايران از چنگ ملل اجانب استخلاص يافته ، حدود ملك از طرف شمال تا رود جيحون و ، از جانب مشرق تا نهر اتك رفته بود . رعايا به وعدهء نادر منتظر بودند كه عسكر عثمانى را از سواحل دجله و فرات براند ، اما رعايت ناموننگ اقتضاى آن مىكرد كه ابتدا به انتقام خون برادرش ابراهيم خان كه در جنگ لزگى كشته شده بود پردازد . ابراهيم خان مردى رشيد و بهادر بود و ، نادر به وى اعتمادى تمام داشت و ، بعد از فوت وى پسر او را چون فرزندان خود رعايت مىكرد . در وقتى كه لشكر به جهت تنبيه و تأديب لزگيه به جانب داغستان در حركت بود ، قضيّهاى روى داد كه ، سنگ بر شيشهء اميد جميع اهالى ايران زد ، و به خوبى واضح كرد كه انجام حال مملكتى كه ادارهء آن موقوف به رأى و رؤيت و خواهش يك نفر حاكم بالاستقلال است ، چه خواهد بود . فوجى كه اغلب آن افاغنه بودند ، پيش رفته و به جلادتى فوق العاده كار بر لزگيه تنگ كرده بودند ، نادر به تعجيل از راه مازندران به مدد ايشان مىشتافت ، وقتى
تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 499
مساهمون: سر جان ملكم
ص٤٩٩