لشكريان را به انعام ايشان داد . و ضعف اين مبلغ ، بعد از فتح كرنال و بازهم بيشتر ، قبل از اينكه از دهلى حركت كند ، در حق عساكر بذل احسان كرد . در مراجعت از هندوستان ، رنج و كلفتى بىنهايت بهسبب اشتداد گرما و حرارت هوا عايد حال لشكريان وى گشت ، و عبور از رود پنجاب و اتك نيز بهجهت حادثهاى كه بر پلها رسيد ، در عهدهء تعويق افتاد . و همچنين وقتى معلوم شد كه كوهستانيهاى كابل به عزم چپاول اردوى او كمر بستهاند ، بنابراين نادر كسان فرستاد تا آن طايفه را مبلغى خطير داده از آن اراده بازداشتند . و اينصورت نيز سبب تعويق حركت لشكر شد . چون وضع ملكى كه اين لشكر از ميان آن بايد عبور كند و اسباب و اثاثه و اموال عظيمى كه همراه داشتند و خطرى كه بر اندك اغتشاش اردو مترتب مىشد ملاحظه شود ، نمىتوان بر پيشبينى و عاقبتانديشى كه در اين مقام به كار برد نادر را ملامت كرد .
چون بعد از مراجعت از هندوستان سهساله خراج ايران را به رعايا بخشيد ، و جمعى كثير از ارباب صنايع و مطرب و مغنى از هندوستان آورده بود ، مردم را گمان اين شد كه ، دولتى بىنهايت به چنگ شاه و لشكر افتاده ، بعد از اين به عيشوعشرت صرف اوقات خواهند كرد .
و همچنين از قرنهاى دراز اهالى ايران فيل نديده بودند مگر تصوير آن جانور را در تماثيل و آثار قديمه ، و چون نادر فيلهاى بسيار از هندوستان به ايران آورد ، اهالى آن مملكت وى را ثانى شاپور و تالى انوشيروان بلكه از هردو بزرگتر خواندند .
منقول است كه بعد از فتح هندوستان ، عساكر نادرى مايل آرام بودند ، لاكن نادر خوب مىدانست كه انجام آرامى لشكر بدنامى كشور است ، لهذا بعد از عبور از رود اتك ، جنگ يكى از امرا را كه در آن وقت بر بلاد سند حكومت داشت ، پيشنهاد خاطر ساخته در حركت آمد . در اول نهضت نادرشاه به جانب هندوستان ، امير مزبور اظهار هواخواهى كرده بود ، بهجهت اينكه اين معنى را
تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 494
مساهمون: سر جان ملكم
ص٤٩٤