نرسيده است كه باعث تفرقهء خاطر يا تشتيت كلمهء عساكر بىنظام ايران شود ، و الا ضرر كلى به مملكت مىكرد ، زيرا كه مادامى كه حكومت ايران تغيير نيافته است ، غالبا لشكرى كه بتواند با هركدام از دول فرنگستان مقاومت كند ، همان عساكر بىنظام اين ملك است . اسبابى كه اهالى ايران به جهت اينگونه مقاومت دارند كم نيست ، ولى اين اسباب به نوعى است كه به احداث يك قاعدهء جديد لشكرى اصلاحپذير نخواهد شد .
موانعى كه اسباب عدم ترقى اين طايفه است غالبا طبيعى است كه به هيچچيز مگر مرور ازمنه و دهور و تغييرات كليه رفع نمىشود . بيشتر سكنهء اين ملك بايد اول تربيت بشوند و بعد منقاد و ، كذلك نه زمين و نه محصول ملك به نوعى است كه خاطر به تسخير آن ميل كند . احوال داخليهء ملك با وضع نسبى كه با جنگجوترين و وحشىترين ملل آسيا دارد نيز بهطورى است كه ، هريك از دول فرنگستان كه قصد اين مطلب داشته باشند خواهند يافت كه مشكلات اين كار در انجام از آغاز بيش است و نهايت از بدايت خطرناكتر .
تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 784
مساهمون: سر جان ملكم
ص٧٨٤