فضيلت و شهرت صدور نمىيابد ، مگر محض توجه به طريق صواب و تواضعا للّه المتعال .
متشيعه برآنند كه ، بسيارى از كذبها و عيبها را او شيوع داد .
و در ابصار المستبصرين مذكور است كه : او گوشت هر جانور را به غير از گوشت خوك و ذوى العقول حلال دانست . و همچنين از وى عبارتى نقل مىكند براينكه ، در اوقات مخصوصه عملى را كه نمىتوان نام برد و اتفاق جميع فقهاى اسلام بر قباحت آن است ، مشروع مىداند .
امام محمد ابن ادريس الشافعى در سنه صد و پنجاه هجرى در عسقلان كه از بلاد فلسطين است تولد و ، بعد از آن در مكه تربيت و ، در سنهء دويست و چهار در مصر وفات يافت . و وى به فضيلت و صلاحيت نفس اشتهار دارد ، اول كسى است كه اخبار متعلقهء به احكام را جمع كرد و نظم و ترتيب داد و ، كتابى جداگانه ساخت تا بهجهت استخراج مسائل فقهيه كار آسان شود .
يكى از مصنفين گويد كه : فقها خفته بودند شافعى ايشان را بيدار كرد .
بالجمله ، تغييرات عديده در صور مراسم شريعت دارد ، لاكن چيزىكه بدعت توان گفت ، يا از خود داخل كرده باشد ، نيست . چنانچه از وضع اعتراضاتى كه بر وى كردهاند معلوم مىشود : يكى از اصول اعتراضات اين است كه : او لعب شطرنج را بهجهت تفريح خاطر مباح دانست ، به اينطور كه ، در يك نشست از سه دفعه بيش بازى نشود .
امام احمد بن حنبل در سنه صد و شصت و چهار به عرصهء شهود آمد . پدر و مادر وى از اهالى مرو بودند . و بنابر قولى تولد وى نيز در آن ملك اتفاق افتاد .
و او شيرخواره بود كه ابوينش به بغداد رفتند . و قولى ديگر هست كه ، در سفر بغداد مادرش به دو آبستن بود و در بغداد تولد وى شد . علىاىحال ، منقول است كه : در اوايل با شافعى مخالفت داشت ، و بعد از آن از معتقدين وى گشت و ، حديث از وى آموخت . مشهور است كه دو كرور حديث از حفظ داشت .
تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 679
مساهمون: سر جان ملكم
ص٦٧٩