كه ، بزنيد گردن كفار را ، چنانچه نص :
فَضَرْبَ الرِّقابِ
« 1 » شاهد است . و هم گويد كه : خدا مىتواند از دشمنان انتقام خود را بكشد ، اما شما را اختيار كرده كه براى او جنگ كنيد .
وَ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَ لكِنْ لِيَبْلُوَا بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ
« 2 »
اگرچه بعضى از مفسرين مقام را مخصوص مىدانند و مضمون آيه را اختصاص به كفار بدر مىدهند ، اما عامهء اهل تفسير برين نيستند ، بلكه اتفاق كلمه بر عموم حكم است ، چنان كه از ظاهر آيه و عمل پيغمبر ص معلوم مىشود . و بنابرين شمشير را ، برهان قاطع مذهب مىدانند .
بالفعل مقصود اين نيست كه تفصيل مذاهب مختلفه و قواعد متنوعهء اسلام كليه يا جزئيّه داده شود ، بلكه مطلب اين است كه اخبار اجمالى از طريقت و رويت اهل ايران در اين باب تحرير يابد ، بهقدرى كه موجب ايضاح « 3 » تاريخ گذشتهء ايشان گشته مطالعهكنندگان اين اوراق را در استنباط وقايع آينده كه شايد در عرصهء ظهور آيد مددى باشد . نظر اجمالى در باب دين اسلام نموده شرحى در قواعد مذهب شيعه كه از زمان استقرار سلطنت صفويه در اين ملك رواج يافته است و اصول طريقت متصوفه كه در اين اواخر غلبه و شيوع يافت ، نگارش خواهد رفت .
اصول دين اسلام در قرآن مذكور است و اساس دين بر وحدت و يگانگى خداوند است . و پيغمبر نيز گفت كه : مقصد كلى وى هدايت مردم به اين صراط مستقيم است . و همچنين گفت كه : دين در هروقت و زمان و عهد و اوان ، يكى بوده و ، چون به مرور و دهور تغيير و تبديل در قواعد و مراسم شريعت راه يافته ، و فساد در دين پيدا شده است ، خداوند انبيا و رسل فرستاده است تا مردم را به راه حق دعوت
هامش
( 1 ) - محمد ، 4 .
( 2 ) - محمد ، 4 .
( 3 ) - ايضاح بالكسر ، روشن و آشكار كردن ( شمس اللغه ) .