فصل بيست و يكم در وقايع ايام و چگونگى احوال آقا محمد خان قاجار و مختصرى در باب مهمات وقايعى كه در اوايل جلوس فتحعلى شاه روى داد
تاريخ ايل قاجار قبل ازين صورت تحرير يافت . « 1 » در ايامى كه اين طايفه در ارمنيه سكنى داشتند ، اتفاق چنين افتاد كه ، بعضى در سمت بالادست رودخانه و برخى در طرف پائين دست مرتع و چراگاه نمودند ؛ و چون در تركى بالا را يوقارى و پائين را اشاقه گويند ، بدينسبب يك طايفه را يوقارىباش گفتند ، كه حال به تحريف يخارىباش معروف است . و طايفهء ديگر را اشاقهباش . باش به معنى سر است و ، اين اول امتيازى است كه در ميان ايشان پيدا شد . و بعد ازان هركدام از اين دو طايفه نيز منشعب به شعب عديده شدند و ، هريك نامى جداگانه بر خود گرفتند ؛ مثل اينكه يك قبيله اسم سردار خود را اختيار كردند و ، قبيلهء ديگر اسم مكانى را كه در آن مرتع داشتند گرفتند ، چنانچه قاجاريهء دوانلو اين اسم را از قريهاى كه نزديك ايروان است و مدتها در آنجا سكنى داشتهاند گرفتهاند .
هامش
( 1 ) - مؤلف در اوايل عهد فتحعلى شاه از دولت انگريز مامور به سفارت ايران شده ، لهذا وقايع تاريخيهء تا آن زمان اختتام يافته است . چند فصلى در رسوم و قوانين و مذهب اهالى ملك نوشته كتاب انجام مىيابد ( ح ) .