تا مفيد نيفتاد . سفيرى را كه به قسطنطنيه فرستاده بود در قارص نگاه داشتند . و بنا بر قول بعضى از مورخان عثمانى ، بعد از آن از قارص به اسلامبول رفت ، ولى اولياى دولت عثمانى اعتنائى به او نكردند ، و بعد از آنكه مطالب خود را عريضه كرده به حضور سلطان رسانيد ، در معرض قبول درنيامد .
اسماعيل بيك نام ايلچى مأمور به پطرزبورغ ، به منزل مقصود رسيد ، و در پطرزبورغ بود كه باكو به تصرف روسيه درآمد .
مضمون معاهدهاى كه اسماعيل بيك با اولياى دولت روس كرد اين بود كه :
امپراطور روس افغان را از ايران بيرون كرده طهماسب را به سلطنت ايران برساند ، و در ازاى اين خدمت ، طهماسب قبول كرد كه شهر دربند و باكو و ممالك داغستان و شيروان و گيلان و مازندران و استراباد را به دولت روس واگذارد ، و بعضى فقرات ديگر هم در باب آذوقهء لشكر روس در وقتى كه در ايران به جنگ اشتغال مىورزند . و همچنين در باب ازدياد مواد تجارت ما بين دو ملت ، در آن معاهدهنامه ثبت شد . و در همان اوقات كه بند و بست اين معاهده در روس جارى بود ، عساكر عثمانى در ايران به جهد و جد تمام مشغول تسخير بلاد بودند . جميع كردستان به تصرف اتراك درآمد ، و بهسبب فتح ايروان و نخجوان و مراغه و خوى ، بر تمام ممالك ارمنيه و اغلب بلاد آذربايجان استيلا يافتند .
يكى از محرران انگريز گويد : شهر خوى در بيست و دو فرسخى تبريز واقع است ، دار الملك پرگنهء وسيع و معمور و مركز تجارت ايران و ترك است .
بنابر قول بعضى از محرران انگريز بيست و پنج هزار جمعيت دارد .
جنگ شاه اسماعيل با سلطان سليم اول در صحراى نزديك به اين شهر واقع شد ، شهرى به خوشوضعى خوى در ايران نيست : ديوارهاى خوب و كوچههاى منظم كه از دو طرف خيابان مانند درخت كاشتهاند و سقف بسيارى از خانهها را با سليقهء تمام منقش كردهاند .
تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 450
مساهمون: سر جان ملكم
ص٤٥٠