در رسد ، به جهت محافظت ، هيچكس بهتر از شاهرخ نخواهد بود . ضلعهء نيشابور « 1 » تخمينا شصت ميل از مشهد مسافت دارد و ، در سمت جنوب و مغرب آن واقع است .
در فوت نادرشاه ، عباس قلى خان بيات برآنجا مستولى گشت و ، دههزار خانوار بيات كه در نزديكى شهر نيشابور سكنى دارند به مدد وى برخاسته « 2 » حكومتش در آن ديار استقرار يافت .
ايل بيات اصلا از قبايل تاتارند و در تحت رايت چنگيزخان از آن بلاد آمدند .
مدتها در انحاء و اقطار ممالك روم مقام داشتند . و جمعى از اين طايفه در عسكر بايزيد با تيمور جنگيدند . بعد از هزيمت بايزيد ، تيمور بسيارى از ايشان را به ديار بكر فرستاد ، لاكن بعد از چندى با حاكم آن بلد نزاعى كرده به صفحات بغداد رفتند ، و تا زمان شاه طهماسب در آن اطراف نمىزيستند . شاه طهماسب ايشان را به ايران كوچ داده همهء آن طايفه را در ساوجبلاغ كه از بلوكات طهران است مقام داد و بقيه را در اشرف مازندران . و عباس ثانى جمعى از آن زمره را به خراسان فرستاد .
ايل مزبور در بلاد عثمانى بيشتر از طوايفى است كه در ايران است . در عهد سلاطين صفويه نام چهلهزار خانوار ايشان در ايران ثبت دفتر بود .
القصه ، عباس قلى خان در نيشابور دم از استبداد مىزد ، تا اينكه احمدشاه ابدالى بر سر وى تاخته نيشابور را گرفت و او را مقيدا به كابل برد ، لاكن صفات حميده و بخت بلند وى دست بهم داده ، تنزل اسباب ترقى او شده مورد اعزاز و عنايت احمدشاه گشته خواهرش را به شرط زنى به سراى برد و ، دختر خود را به پسر بزرگ وى داده به نيشابور اذن مراجعت فرمود . عباس قلى خان را ازين مواصلت بنيان اقتدار استحكام يافته به مقر حكومت خود بازگشت نمود ، و بقيهء عمر را به تعمير و تزئين شهر نيشابور و بلوكات آن مصروف ساخت .
هامش
( 1 ) - نيشابور به عذوبت ماء و لطافت هوا معروف است . صبح نيشابور و شام بغداد در ضيا و بها ضرب المثل ؛ و معدن فيروزهء نيكو در نزديكى شهر نيشابور است ( ح ) .
( 2 ) - در اصل برخواسته .