فصل بيستم اجمالى در بيان اوضاع مملكت ايران و ملل اطراف و حوالى آن در هنگام استقرار سلطنت آقا محمد خان قجر كه بانى خاندان سلطنتى است كه حال در اين مملكت است
قبل از آنكه شروع در تاريخ خاندان سلطنتى كه حال در ايران است شود ، بابى در باب حال ايران و ممالك اطراف آن در زمان غلبهء آقا محمد خان بر لطفعلى خان كه آخرين سلاطين زنديه است بايد نگارش رود ، زيرا كه استحضار بر حال ممالك ايران و بلاد حوالى آن در آن اوان باعث مزيد اطلاع بر اسباب ترقى و استقرار دولت اين سلسله كه به يمن اهتمام ايشان ايران دوباره به اقتدار پيش ارتقا « 1 » يافت خواهد شد .
در فوت لطفعلى خان مىتوان گفت كه : آقا محمد خان مالك على الاطلاق ممالك استرآباد و مازندران و گيلان و تمام عراق و فارس و كرمان بود . اين ممالك از درياى خزر گرفته تا خليج فارس امتداد مىيابد . و استقرار حكومت در اين بلاد نيز بالنسبه به خراسان و ساير اطراف مملكت بود كه ، بعد از فوت نادرشاه منقسم به اقسام گشته ، هر ملكى را كسى مالك شده ، اعتنا به كسانى كه بعد از وى نام پادشاهى ايران بر خويش
هامش
( 1 ) - ارتقاء بالكسر ، بالا رفتن ( ح ) .