متداول نيست « 1 » . و همچنين محتمل نيست كه او خود يا يكى از خانوادهء او به تحقيق اين گونه مطالب را در خاطر داشتهاند .
روزى از شخصى كه از ايلات بود پرسيدم ، چندسال دارى ؟ گفت : ملا نيستم كه حساب سال بدانم .
الغرض ، بيست و شش سال على الاستقلال سلطنت كرد و ، در بيست سال بدون منازع و مخالف فرمانرواى مملكت ايران بود .
تعريف طبيعت وى خالى از اشكال نيست : كمترى از صفات سلاطين مستقل در وى بود . بزرگى را دوست مىداشت ، لاكن خشونت طبعى كه غالبا لازمهء اين گونه مزاج افتاده است نداشت . مزاجش در شدت و رخا و جنگ و صلح بر يك و تيره و يك نهج بود . در جميع ايام حيات نوع سادگى مردانه در طبيعت داشت كه هرگز اعتنا به مزخرفات پادشاهى نكرد . و همچنين ازين صفت كه غرور وخيلا را پردهء تواضع و فروتنى مىپوشد ، برى بود . اگرچه مروت بر مزاجش غلبه داشت ، اما بعضى اوقات عقوبت سخت مىكرد . و كسانى كه شديد العمل بودند ، بر دشمنان باغى و رعاياى ياغى مىگماشت تا باعث رعب و هراس ايشان شوند .
خصم ذليل يا نادم هرگز از وى مأيوس نشد . از آشكارترين صفات او نيكدلى او بود .
مكرر حكايت مىكرد كه : وقتى كه در اردوى نادر سپاهى بودم ، فقروفاقه مرا برآن بازداشت كه زينى طلاكوب از زينسازى دزديدم . و اين زين را يكى از امراى افغان به او داده بود كه اصلاح كند . روز ديگر شنيدم كه زينساز بيچاره در زندان است و حكم شده است كه طنابش بيندازند ، دل من هم بهم آمده زين را برده در همان جائى كه برداشته بودم گذاشتم ، و صبر كردم تا زن زينگر آمده آن را ديد ، از فرط شادى نعرهاى زد و فى الفور بر زمين افتاده دعا كرد كه كسى كه :
هامش
( 1 ) - فوت كريمخان در سنه 1193 هجرى ، مدت عمرش هشتاد و سلطنتش بيست و شش سال بود ( ح ) .