تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 535

مساهمون:

ص٥٣٥
اجحاف و تعديات نصير خان لارى برداشتند و در ابوشهر مقام كردند . اما در آنجا نيز هميشه به جهت اغتشاش و اختلالى كه در تغييرات حكومت روى مىداد در صدمه و زحمت بودند . تجارت اهالى هلند با ايران و بلاد شرقيهء عثمانى جارى بود ، و در اوايل عهد كريمخان واقعه‌اى اتفاق افتاد كه ، اگر دولت هلند روى به زوال نبود ، در سواحل درياى ممالك مزبوره اعتبارى و رسوخى ثابت و دايم و زياده بر ساير اهالى فرنگستان پيدا مىكردند ، و آن اين است كه : بارن نيفاس نام مردى قابل و كاردان از جانب حكومت هلند در بطاويه به وكالت و اقامت در بصره مأمور شد ، حاكم بصره او را به اينكه با يكى از خواتين مسلمان راه دارد و مبلغى گمرك كه حق حكومت بود نداده است ، متهم كرده او را حبس كرد ، تا پنجاه‌هزار روپيه از خود او و سىهزار از وكيل دوم و بيست‌هزار از دلال نگرفت او را رها نكرد . و مشار اليه بعد از رهائى از حبس به بطاويه رفته نزد كسانى كه او را فرستاده بودند برائت ساحت خود را به خوبى ظاهر ساخت .

وضع و صفت جزيرهء خارك

و پس از آن تدبيرى به ايشان نمود و گفت كه : در قبول اين تدبير انتقام اهانتى است كه به من و در حقيقت به ملت شده است . و هم فائدهء كمپنى هلند است كه در هندوستانند ، و تدبير مزبور در باب گرفتن جزيرهء خارك بود . اين جزيره تخمينا دوازده ميل در ميل وسعت دارد و نزديك دهنهء خليج واقع است . هواى بسيار موافق و آب گواراى بسيار دارد . و در بعضى جاها زمينش نيز خوب است ، و نوعى واقع شده است كه مسلط بر سفاينى است كه داخل رود بصره مىشوند ، و در چند ساعت با شراع از آنجا هم به سواحل ايران و هم به سواحل عربستان مىتوان آمدورفت كرد . مطلبش مقبول افتاد ، با دو كشتى شراع كشيده و به آسانى جزيره را به‌دست آورد ، به اين معنى كه شيخ بندر ريگ كه دعوى مالكيت آن جزيره را مىكرد به او واگذار نمود . و او فى الفور قلعهء كوچكى در آنجا بنياد كرد . و اول كارش اين بود كه ، دهنهء رود بصره را با همان دو جهازى كه همراه