اختلاف عرض و هم به واسطهء مضادت « 1 » طبيعت زمين و پست و بلند سطح اغلب بلاد .
چنانچه مرقوم شد ، بيشتر بلاد يا صفحهاى است بر دامنهء تلال « 2 » يا سطحهاى « 3 » است بر قلل جبال ، و از زمين زيرين به بالا رفتن ، هواى تابستان را به زمستان بدل كردن است ، لاكن با اين اختلاف اهويه « 4 » مقرون به صحت است . در كمتر ملكى مردمى قوىتر و چالاكتر و خوشتركيبتر از اهالى ايران يافت مىشود . جانوران اين ملك خصوص اسب و سگ خيلى بزرگ و قوى و خوشصورت مىشوند .
نباتات مملكت نيز مستغنى از توصيف است . بعضى از معادن نفيسه در جبال ايران يافت مىشود امّا فراوان نيست ، و لهذا هميشه سرب و آهن و طلا و نقره از بلاد خارجه به اين ملك آورده شده است .
هامش
( 1 ) - مضادت بالضم ، با كسى دشمنى كردن ( ح ) .
( 2 ) - تلال بفتح يكم و كسر چهارم ، زمين بلند و توده كه سرش بس فراخ باشد ( ح ) .
( 3 ) - در اصل : صفحهايست . . . سطحهايست .
( 4 ) - اهويه جمع هوا .