سال در بيرون شهر به جهت تعيين ساعت سعد اقامت نمود ، بعد از انقضاى آن مدت منجمين ساعتى كه بايد اختيار كردند و وى به شهر داخل شد ، و از آن وقت تا حال ، كه قريب چهار هزار سال است ، اولاد او در آن ديار ، گاهى به استقلال و ، اغلب از جانب سلاطين فرمانروا بودهاند .
القصه ، بعد از انجام امور مزبوره ، عباس در فكر تصفيهء ثغور مملكت افتاد ، اگرچه صلحى به مقتضاى وقت با دولت عثمانى كرده بود ، الا اينكه قلعهء نهاوند از يك سمت ، و تبريز و تفليس و تقريبا جميع آذربايجان و گرجستان از سمت ديگر به تصرف اتراك بود . و در چنين حالت ، هيچوقت حوزهء مملكت از تطاول اعدا مصون و مأمون نبود . و همچنين صدمهاى كه به شاه اسماعيل در حرب رومى وارد ، و ظفرهاى پىدرپى كه بر محاربات عثمانى در ايران مترتب شده بود ، هم اقتضاى رعايت حزم و احتياط تمام مىكرد . چون ملاحظهء جميع اسباب و تدابيرى كه بهجهت استخلاص ممالك مزبوره از چنگ چنين دشمنى قوى بشود ، بايد گفت كه : على الاستحقاق شايستهء تبجيل و تعظيم است . اگرچه غالبا منشاء وقايع و حوادث فوق ، امور جزئيّهء اتفاقيه مىشود ، اما عقول سليمه و همم عاليه را هم حقى است كه نمىتوان به آسانى انكار كرد ، مثل اينكه نظرهاى دقيق و ادراكات قويه ، چيزهاى جزئى را كه بهسبب حقارت به نظرها جلوه ندارد ، اسباب حصول مقاصد عظيمه مىكنند مىتوان گفت مثل دوربين است كه به اشيائى كه بهسبب بعد مسافت از انظار محجوبند تجسم و تشخيص مىدهد .
بالجمله ، در همين ايام بود كه ، دو نفر از نجباى انگريز كه به شرافت خاندان و شهامت سپاهيگرى اشتهار داشتند ، به ايران رفتند ، و ايشان دو برادر بودند ، برادر بزرگتر سرآنتونى شرلى ، اسباب رفتن به ايران خود را مىنويسد و در شرحى كه از واردات سفر خود نوشته مىگويد كه : ارل آف اسكس « 1 » او را ترغيب كرد كه با چند نفر از مردان كارديده به مدد ديوكاف فرارا كه در آن اوقات با پاپ نزاع داشت برود . لاكن قبل از وصول به منزل مقصود ، ديوك منقاد گشته و نزاع رفع شده بود .
هامش
( 1 ) - ارل آف اسكس لقب يكى از امراى انگلند است ( حاشيه ) .