كمانها شوند ، و حوادث تيرها شوند ، و آدميان هدف آن تيرها گردند ، و تيرانداز خداى باشد جل جلاله ، آدميان به كجا بگريزند » ؟
خليفه در جواب فرمود كه :
« آدميان راست كه در خدا گريزند » .
پس تراست كه در اين وقت در تغلق تيمور گريزى و تير و كمان را از دست وى بگيرى . و از رسيدن اين جواب قوى دل گشتم و رفته تغلق تيمور خان را ديدم ، انتهى .
درهرصورت ، اين تدبير ، سبب ارتفاع پايهء شهرت و اتساع « 1 » مايهء دولت او گشته و در اندك وقتى محلّ اعتماد تغلق تيمور خان واقع شده . بنابر قول مؤلف تاريخ وى ، حكومت كش و ، بنابر قول خود چنان كه در تزوك مىنويسد ، حكومت ماوراءالنهر را به او مسلم داشت . و خود بهسبب خبر طغيان رعايا كه به وى رسيده بود ، به جانب ممالك خويش بدخشان و كاشغر مراجعت نمود . لاكن چندى طول نكشيد كه ، معاودت نمود و جميع ممالك ما بين سيحون و جيحون را تسخير كرده ، پسر خويش الياس خواجه را بر آن بلاد فرمانروا ساخت . و تيمور را وزير و مشير وى مقرر ساخته ، سردارى لشكر آن صفحات را به وى تفويض نمود . لاكن بعد از چندى ، سر از اطاعت وى پيچيده ، و سنوات عديده على الاتصال در معرض مخاطر و مهالك درآمد و ارتكاب شدايد و مقاسات « 2 » عجيبه نمود . و هم در آن اوقات تجاربى حاصل « 3 » كرد و بدان تجارب مالك نيمهء روى زمين گشت . تفصيل مشاق و اخطارى « 4 » كه به وى رسيد ، اگرچه مختصر ذكر شود ، باز مجلّدى مخصوص بايد . گويا بهجهت مقاومت با نوائب زمان ، از مادرزاده بود . همان رشد و حكمت و عقل و شهامت و شجاعت كه به سلطنت وى را اختصاص ، هم در ايام جوانى سبب امتياز وى از ديگران گشت .
هامش
( 1 ) - اتساع بالكسر و تشديد تاء مكسوره ، فراخ شدن ( ح ) .
( 2 ) - مقاسات بالضم ، با كسى رنج كشيدن به چيزى ( ح ) .
( 3 ) - در اصل : كه حاصل .
( 4 ) - منظور از اخطار ، خطرات است .