در باب عدد قتلى در واقعهء بغداد ، ايرانيان اغراق غريبى مىنويسند ، از هفتصد تا هشتصد هزار منقول است كه عدد مقتولين رسيد ، چنانچه از موج خون آب دجله زياد شد .
در هنگامهء گيرودار مغولان در جزيرة العرب ، هركس سر مكاوحت سخت كرد و پاى مشاجرت « 1 » پيشنهاد ، چون دستگير گشت به عقوبتى وى را هلاك كردند كه مزيدى بر آن متصور نبود . از جمله قلعهء ميافارقين كه از اضلاع ديار بكر است ، چون در معرض حملات مغول درآمد ، اهل قلعه پاى ثبات فشردند ، و پس از آنكه به سبب قحط و عدم آذوقه ، قلعه مفتوح گشت ، اهالى را على الفور از شمشير گذرانيدند . و ملك كمال يا به قولى ملك اشرف ، حاكم آنجا را تا چند روز شكنجه و عقوبت مىنمودند ، و هنگام غذا گوشت از بدن وى بريده در دهانش مىنهادند . اخبار اينگونه اعمال در اطراف بلاد منتشر گشته ، ديگر كسى را ياراى مقاومت نماند . و قلعهها بود كه بدون منازعت مفتوح مىشد .
القصه ، هلاكو بعد از فتوح مزبوره ، عزم بلاد تاتار كرد از آنرو كه خبر فوت برادرش منكوقاآن به دو رسيد ، و تخت خانيت از وجود خانى شايسته خالى بود . اما به سبب شكستى عظيم كه به يكى از امراى لشكر وى كه به بلاد شام فرستاده بود ، از ملك مظفر سيف الدين امير مصر رسيد ، سبب فسخ عزيمت او شد . و بعد از آنكه امور شام را سرانجام داد ، به جانب آذربايجان نهضت كرده مراغه را محط رحال و مأمن رجال ساخت .
مراغه شهرى خوشوضع و در زمينى خصيب واقع است ، و رود كوچكى كه منبع آن كوهستان سهند است ، از قريب به ديوار مىگذرد و به درياچهء اروميه « 2 » كه در همان حوالى است مىريزد . و آب آن رودخانه صاف و گوار است ، و تا
هامش
( 1 ) - مشاجره بالضم ، با كسى خلاف كردن ( ح ) .
( 2 ) - آب درياچهء اروميه شور است ، لاكن طعمش با آب دريا تفاوت دارد ، و در اين درياچه ماهى نيست ( ح ) .