خوشامدگويان و متملقان آن را عروس ملك خواندند .
پس اخبار فتوحات خود را فرمود تا شعرا به نظم كشيده با اقسام هداياى ملوكانه به بغداد فرستاد . خليفه فرمود تا آن فتحنامه را بر خلايق خواندند و آنچه لازمهء تحسين و توصيف كه سبب ترغيب و تحريض محمود به جاى آوردند .
در خلال اين احوال ، خبر رسيد كه كوره راجهء قنوج را به سبب اينكه با پادشاه اسلام طريقهء مصالحت پيموده بود ، امراى اطراف هندوستان با وى منازعت آغاز نهاده روانهء ديار عدم ساختهاند . منشاء اين فتنه و مادهء اين فساد ، ننداراجهء كالنجر بود ، و كالنجر از قلاع مستحكمهء نندل كند است . محمود به عزم انتقام وى از جمنا عبور كرد . نندا از بيم جان به بعضى از جزاير گريخته ، محمود بر وى دست نيافت . در اثناى مراجعت به غزنين ، بعضى از قلاع ديگر را مفتوح و خلقى كثير را مسلمان نمود .
سال ديگر باز به عزم تسخير ممالك نندا لشكر كشيد ، امّا چنين معلوم مىشود كه ، در اين سفر هرچه كوشش در فتح قلعهء كواليار و كالنجر نمود ، نتوانست كارى از پيش ببرد .
مورخان اسلام برآنند كه ، راجهاى قلاع مزبوره هداياى فاخره و پيشكشهاى لايق فرستادند ، و نندا نيز قصيدهاى در مدح محمود انشا كرده به دو فرستاد ، تا محمود از سر محاصره برخاست . مضايقه نيست كه چون محمود ديد كه گرفتن اين قلاع ممكن نيست و كارى ساخته نخواهد شد ، اينگونه چيزها بهانهاى به جهت موقوف كردن محاصره و مراجعت شده باشد .
و يكى از معظم فتوحات او ، فتح سومنات است .
تفصيل اين مقدمه اينكه وقتى به عرض محمود رسانيدند كه ، بتخانهاى است در كجرات كه دولت بىپايان در آن است و ، عقيدهء برهمنان آنجا آن است كه ، صنم آن بتخانه كه نام آن سومنات است ، از ساير بتان هندوستان مقتدرتر است و ، گويند جميع مصايبى كه به بلاد شماليهء هندوستان روى نمود ، به سبب فساد و الحاد
تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 212
مساهمون: سر جان ملكم
ص٢١٢