شيخ محمد اصفهانى در مقدمهء نسخهء مذكور نوشته است :
« خردهبينان ايران و مدرسان هند و توران به گوشهء چشم مىديدند كه اين كتاب خالى از اغلاط نحويه و خطاهاى املائيه نيست ، و عبارات آن در بسيارى از جاها مبهم و بعضى اصطلاحات آن غير مستعمل ، و اسلوب كلمات در بسيارى از مواقع ، آزادى مطلب را مسلوب و سياق كلام را از رسانيدن معنى مطلوب منهوب ، و خواننده را در هر قدم لغزشى ، و متعلم را در هر آن سفسطهاى ، لهذا مطالعهكنندگان آن در هر گوشهاى به شكايت متكلم ، و متعلمان در هر مكتبى از كاتبين آن متظلم ، معذلك با اينكه مكرر چاپ شد ، نسخهء آن در اين اوقات نهايت كمياب بود ، و چون از كتب درسيهء مدارس هند است و هنوز طالبين آن از هر طرف در طلب آن صدا بلند دارند ، آقا ميرزا محمود صاحب تاجر كاشانى از اين حقير خواهش نمودند كه : اين كتاب را با نسخهء اصلى در انگليسى مطالعه نموده در تصحيح و تنقيح آن كوشيدم » .
بر اين چاپ فهرست موضوعات و تصاويرى از سرجان مالكوم و ميرزاى حيرت افزوده شده ولى فاقد نقشه است كه در چاپ انگليسى كتاب موجود است .
با پژوهشى كه به عمل آمد دانسته شد كه : تاريخ ايران نوشتهء جان مالكوم علاوه بر چاپهاى فوق الذكر ، يكبار به وسيلهء كتابفروشى بازار سلطانى در قطع بزرگتر بازنويسى و بدون ذكر تاريخ چاپ و منتشر شده است .
كليهء چاپهاى مزبور فاقد زندگينامهء سرجان مالكوم مؤلف دانشمند اين تاريخ و ميرزا اسمعيل حيرت مترجم تواناى آن ، و حتى فهرست كسان و جاها بود ، اين دو مهم با امعان نظر فراوان و دقت بايسته جامهء عمل پوشانيده شد .
روش مترجم در ترجمهء تاريخ ايران
نكتهاى كه ناگزير از يادآورى آن مىباشد اين است كه : ميرزاى حيرت مترجم فاضل و اديب اين تاريخ ، در برگردان اين اثر نفيس به زبان شيرين فارسى از اسلوب نگارش روزگار خود پيروى كرده است ؛ براى مثال : پس از آوردن جمعهاى مكسر سالم عربى از صفتهاى مؤنث به روال دستور تازى به دنبال آنها استفاده نموده و به سبب اينكه جملهها نقطهگذارى نشده ، و ثانيا خطاط در نگارش برخى واژهها ، مثلا بجاى گاف فارسى از كاف استفاده كرده ، يا برخى از لغات را سهوا تحرير نموده ، و بااينكه اغلب واژههاى دشوار تازى و فارسى توسط شيخ محمد اصفهانى در حاشيهء كتاب معنى و شرح شدهاند ، درك معانى جملات و مفاهيم عبارات هنگامى باز بهتر ميسر مىشود كه جملات و عبارات