شريك است . و اين جانوران نيز مىنمايد كه به جهت مرافقتى كه با صاحب خويش دارند ، از ساير نوع خود امتيازى بيّن حاصل كردهاند . اسب عربى در سرعت و مزاح و تحمل مشاق بىعديل است . و يكى از غرايب حقايقى كه در تاريخ طبيعى مبرهن است اين است كه ، در جميع آسيا و افريقيه و فرنگستان ، بهترين و نفيسترين اسبان در نژاد عربى هستند . شتر و جمازه نيز در نزد عرب كمتر از اسب نيست زيرا كه حيوانى است قوى و صبور . شير به جهت غذاى صاحب خود مىدهد ، و عيال و اموالش را در صحرا از جائى به جائى نقل مىكند . چون وقت اقتضا كند ، در تعاقب يا فرار از دشمن او را به هر مسافتى با غايت سرعت مىبرد .
اعراب در ايام قديم پرستش آفتاب و ستارگان مىنمودند ، لاكن بعد از آن به مذاهب مختلفه گرويدند . بعضى در دين آبا و اجداد خويش ماندند و ديگران مذهب يهود و نصارى اختيار نمودند . اين اختلاف مذهب منضما به اسباب ديگر از مدتى ديرباز باعث نزاع ما بين و ضعف مملكت ايشان شد ، لاكن محمد ( ص ) ظهور كرد و دينش به سرعتى منتشر شد ، كه مىتوان گفت ، شروع نشده شيوع يافت . و اين مرد عجيب در قيد حيات بود تا جميع عربستان را مطيع شريعت خويش ديد . و در اينكه شريعت او حاوى بعضى از نيكوتر و عالىترين قواعد و سرچشمهء آنها اصفاى جميع منابع است محل شك و ريب نيست .
اول لشكرى كه اعراب به طرف ايران كشيدند در عهد عمر بود ، و ابو عبيده سردارى لشكر داشت . سپاه اسلام در آن وقت بايد كم باشد ، به علت اينكه از طرف مخالف دو فوج كه هر فوج عبارت از دو هزار نفر باشد ، و امارت يكى از آن افواج به جيان ، و فوج ديگر به رستم فرخ زاد محول بود . پس از آن فوجى ديگر به سردارى جالينوس به سپاه ايران پيوست . حربى عظيم در ساحل شرقى فرات واقع شد . گويند ابو عبيده فيلى سفيد در مركز لشكر ديده ، دانست كه ايرانيان را به آن اعتماد است ، با عزمى ثابت و جاشى « 1 » رابط « 2 » روى بدان جانور
هامش
( 1 ) - جاش با جيم فارسى ، و در تازى رميدن از ترس ( ح ) .
( 2 ) - رابط : آنچه به آنچيزى را به چيزى ببندند .