سلسلهء اشكانيان
مورخين يونان برآنند كه ، ايران بعد از فوت اسكندر به دست يكى از سرداران معتبر او كه سليوكوس « 1 » نام داشت افتاد و ، او نام نيكاتور يعنى فاتح بر خود نهاد و ، به بلاد شام نيز دست يافت . بعد ازو انكيوس سوته بر جاى او نشست ، و او را نيز آنتيوگوستيوس « 2 » جاىنشين گشت .
در عهد اين پادشاه ، يكى از امراى خراجگذار كه ارساسيس « 3 » نام داشت ، خروج كرده ، گاتوكلس را كه از جانب انتيوگوس فرمانفرماى ايران بود ، بكشت و ، علم استقلال برافراشت . و او بنابر مورّخين يونان ، سرسلسلهء ارساسيان است كه در پارس سلطنت كردهاند . و نسب اين سلسله را مورّخين ايران به اشك مىدهند كه از نژاد سلاطين قديم ايران است .
صاحب زينة التواريخ گويد كه : ايرانيان را گفت كه : چون دارا شكستخورده به قتل رسيد ، عم من درفش كاويانى را از ميان بدر برده پنهان ساخت و ، حال آن درفش نزد من است و ، بدين سبب ايرانيان با او يار شدند و ، بعد از آنكه بر آگاتوكلس غلبه كرده او را بكشت و پاىتخت خود را رى مقرر نموده ، پيغام به حكام ممالك فرستاد و ، ايشانرا دعوت كرد كه ، با او به حرب اولاد سليوكوس موافقت كنند و ، گفت كه : اگر بر مراد فايز شدم ، از شما خراج نخواهم خواست . فقط به اسم رئيس بودن ، بر شما قناعت مىكنم ، و مقصود ازين اتفاق آنست كه ، هريك در حكومت خود مستقل بوده ، ايران نيز از چنگ حكام اجانب رهائى يابد .
اين است ابتداى تاريخ ملوك طوايف « 4 » . و چون اهالى ايران از قواعد حكومت
هامش
( 1 ) - سليوكوس - سلوكوس .
( 2 ) - آنتيوگوس تيوس - آنتيگونوس .
( 3 ) - صاحب زينة التواريخ او را ابطخش مينامد .
( 4 ) - پينى كه يكى از مورخين روم است ، در مقدمهء ملوك طوايف مىگويد : دولت پارثيا نيز به هيجده سلطنت تقسيم شده ؛ و از اين ظاهر است كه از پارثيا مراد ايران است ، و العلم عند اللّه ( حاشيه ) .
شاهپور اول
تنديسه شاپور اول