جيب تا فضل داير حاصل آيد .
نوع چهارم : ضرب كنيم جيب ارتفاع وقت ولادت را در سهم
I
نصف قوس نهار آفتاب يا كوكب ، وآن را قسمت كنيم بر جيب غايت ارتفاع هر يك تا جيب « 1 »
I
ترتيب داير حاصل آيد .
طريقي ديگر : ضرب كنيم جيب تمام ميل يا بعد از معدل النهار را در جيب
I
تمام عرض بلد منحط تا أصل حاصل آيد . آن گاه جيب ارتفاع وقت را بر أصل قسمت كنيم منحط تا جيب
I
ترتيب داير حاصل آيد . آن را از سهم نصف النهار كم كنيم تا سهم فضل داير حاصل آيد . آن گاه
I
جيب ارتفاع وقت را بر أصل قسمت كنيم منحط تا جيب ترتيب داير حاصل آيد . آن را از سهم
I
نصف قوس النهار كم كنيم تا سهم فضل داير حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول سهم تا فضل
I
داير حاصل آيد .
فصل 3 : در معرفت داير از زمان طلوع آفتاب يا كوكب به وقت ولادت
I
وطريق أو آن است كه نظر به ارتفاع شمس يا كوكب در زمان ولادت اگر چنان كه شرقي باشد ،
I
فضل داير را از نصف قوس النهار هر يك بكاهيم ؛ اگر غربى باشد ، بر أو افزاييم تا داير حاصل آيد
I
از زمان طلوع هر يك به وقت ولادت .
فصل 4 : در عكس اين عمل يعنى معرفت ارتفاع
I
از داير به جهت امتحان واين ميزان اين عمل باشد
وآن دو نوع بود :
نوع أول : فضل بگيريم
I
ميان داير ونصف قوس النهار تا فضل الدايره حاصل آيد . سهم أو بگيريم از جدول سهم ،
I
وآن را در جيب أوسط منحط ضرب كنيم . حاصل را از جيب غايت ارتفاع كم كنيم تا جيب ارتفاع
I
ولادت حاصل شود . قوسش بگيريم در جدول جيب تا ارتفاع آفتاب يا كوكب
I
در زمان ولادت حاصل آيد .
نوع دوم : فضل ميان سهم فضل داير وسهم نصف قوس النهار
I
بگيريم وباقي را در جيب غايت ارتفاع ضرب كنيم . حاصل را بر سهم نصف قوس النهار قسمت
I
كنيم تا جيب ارتفاع وقت ولادت حاصل شود . قوسش بگيريم در جدول جيب تا ارتفاع
I
هر يك حاصل آيد به وقت ولادت . اگر چنان كه اين ارتفاع مساوى ارتفاع مرصود بود ،
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] ناحيت