كشورهاى مسلمانان مسيحي شد وديگر نه از هجرت رسول الله چيزى به گوش مردم مىرسيد ونه از ماه محرّم وصفر .
در عراق وبين النّهرين مبدأ سال را ژانويه گذارده وماهها را ماههاى رومى قرار داده وبدين ترتيب طبق ماههاى مسيحي كه اوّل آن ژانويه وبين ماه اوّل وماه دوّم زمستان است ابتداى سال خود را شروع مىكردند : 1 - كانون دوّم . 2 - شُباط ، 3 - آذار ، - 4 - نيسان ، - 5 - أَياز ، - 6 - حَزيران ، - - تَمُوز ، - 8 - آب ، 9 - أيلول ، - 10 - تشرين اوّل ، 11 - تشرين ثاني ، 12 - كانون اوّل « 1 » كه
هامش
( 1 ) در « نصاب » آمده است: دو تشرين ودو كانون وپس آنگه * شباط وآذر ونيسان أيار است
حزيران وتموز وآب وأيلول * نگهدارش كه از من يادگار استوراجع به مقدار روزهاى اين ماهها آوردهاند : تشرين أوّل 31 روز ، تشرين آخر 30 روز ، كانون اوّل 31 روز ، كانون آخر 31 روز ، شباط 28 روز ، ودر سالهاى كبيسه 29 روز ، آذار 31 روز ، نيسان 30 روز ، أيار 31 روز ، حزيران 30 روز ، تموز 31 روز ، أب 31 روز ، أيلول 30 روز ( التنبيه والاشراف مسعودى ص 183 ) . وامّا شعر معروف « نصاب » .
لا ولَا لَبْ لَا ولَا لَا شش مه است لَلْ كَطُ وكَطْ لَلْ شهور كوته است
راجع به ماههاى رومى بر لغت عربى حمل وثور وجوز است . يعنى تعداد روزهاى شهور رومى از حَمَل به ترتيب 31 و 13 و 32 و 31 و 31 و 31 ششماه اوّل تا آخر سنبله است و 30 و 30 و 29 و 29 و 30 و 30 ششماه دوّم تا اخر حُوت است كه مجموعاً سيصد وشصت وپنج روز مىشود .
البتّه چون سال شمسي سيصد وشصت وپنج روز وپنج ساعت وچهل وهشت دقيقه وچهل وپنج ثانيه است ، براي آنكه سال عقب نيفتد ، بايد اين خوردهها را در چهار سال يك بار كه يك روز مىشود جمع نموده ويك روز به آن سال اضافه كرد ، واين سال را كبيسه گويند