بازگشته بود . رسول خدا صلّى الله عليه وآله وسلّم در خطبه فرمود : اينك زمان دور زده است ، ورسيده است به همان وضعي كه خداوند آسمانها وزمين را آفريد ، چون آن حجّ در سال دهم بود ، وآن رأس سى وسوّمين سال از تغيير بود . » . « 1 »
وبه اين معنى يعقوبي ومسعودى وابن أثير « 2 » تصريح كردهاند بلكه مسعودى فقط از ذكر حوادث سال دهم از هجرت از تمام قضايا وداستانهاى حِجة الوداع ، فقط اين جملهء رسول خدا را آورده است كه : إنَّ الزَّمَانَ قَدِ اسْتَدار .
واين معاني همه گويا وشاهد صادقند بر آنكه تبديل سالهاى قمري به شمسي جايز نيست ، ومسلمان بايد با تمام اهتمام در حفظ أوقات بر أساس تاريخ مقرّرهء رسول الله كه بر سنّت حضرت إبراهيم پايه گذارى شده ، وقرآن كريم آن را حتم ولازم شمرده است عمل كند .
خداوند عزّ وجل به اين حقير توفيق عنايت فرمود تا رسالهاى دربارهء لزوم استناد ابتداى شهور قمريّه ، به رؤيت هلال در خارج ، گرد آورد . اين رساله موسوعهاى است علمي وفقهى در لزوم اشتراك آفاق در رؤيت هلال براي دخول ماههاى قمري ، ودر آن بحثهاى فنّى ومراسلاتى
هامش
( 1 ) « السيرة الحلبيّة » ج 3 ، ص
( 2 ) « . 982 تاريخ يعقوبي » طبع بيروت ، ج 2 ، ص 110 ، و « مروّج الذّهب » طبع دار الأندلس ج 2 ص 290 ، و « الكامل في التاريخ » طبع بيروت ج 2 ص 302 .