بر أصل رؤيت اهِلّه وشهور قمريّه ترتيب يابد . واين به قدرى دقيق وظريف است كه اگر دو نفر مجاهد في سبيل الله كه نه تقويم همراهشان هست ونه منجّمى ونه محاسبى ، چنانچه از هم جدا شوند ، يكى در اين طرف كره در مشرق زمين ، وديگرى در آن طرف كره در مغرب زمين قرار گيرد ، وساليان دراز هم از هم جدا باشند ، چون به يكديگر برسند مىدانند الآن چه روزى از چه ما هي واز چه سالى است . زيرا پيوسته حساب ماهها را با رؤيت هلال دارند وحساب سألها را به انباشته شدن هر دوازده ماه دارند وحساب روزها را نيز دارند .
واين قانوني است كه در آن نقصان وزيادة پيدا نمىشود ونياز به محاسبهء منجّم ندارد وقائلين وپيروان آن با يكديگر اختلافى ندارند ، ونياز به جَعْل وحَدْس وتقريب وتخمين وقرار داد نيست .
واين قانوني است كه مىتواند بشر را اداره كند وبراي تمام عالم در هر شرائط وبه هر صورت ، حكم بفرستد . وهمه را متّفقاً ومتّحداً در تحت يك پرچم ويك تاريخ ويك تقويم در آورد ؛ وشريعت آسان وهمگانى كه رسول خدا بيان فرموده كه : بُعِثْتُ عَلَى شَرِيعةٍ سَمْحَةٍ سَهْلَة « 1 » همين
هامش
( 1 ) « خداوند مرا بر تبليغ شريعت آسان وسهل التّناولى برانگيخت » .