صحيح آن « مائة وإحدى وتسعين » ( 191 ) است . در نسخهيى از رسالة الفهرست كه غضنفر تبريزى در دست داشته ( وبدان خواهيم پرداخت ) ، از عبارت صحيح رسالة الفهرست ، « واحدى » افتاده بوده ، وعبارت به صورت « مائة وتسعين » ( 190 ) نمود داشته كه أو در رسالة المشاطة ، به نقل از رسالة الفهرست ، ياد كرده است : « وكانت العدة الموعودة بها مائة وتسعون » .
5 . لهذا ، عبارت بيرونى براي حكايت تبديل فلان تعداد ماه قمري به سال وماه وروز شمسي كه در رسالة الفهرست نمود دارد « حولت الأربع عشرة سنة قمريّة مع شهرين إلى الشمسيّة » ( چهارده سال قمري با دو ماه را به شمسي تحويل كردم ) غلط وصحيح آن « حولت الخمس عشرة سنة قمريّة مع إحدى عشرة أشهر إلى شمسيّة » ( پانزده سال قمري ويازده ماه را ( به سال وماه وروز ) شمسي ، تحويل ( : تبديل ) كردم ) است .
6 . از دقّت به وجهي از اين تكّه كه در رسالة الفهرست باقي است ، پيداست كه كسى نسخهيى از رسالة الفهرست را كه در آن ، به جاى عبارت « مائة وإحدى وتسعين » ، به واسطه حذف ولكّه وغلطخوانى وغلطنويسى به « مائة وسبعين » تبديل شده بود ( چنانكه در نسخهيى كه غضنفر تبريزى به دست داشته به « مائة وتسعين » بدل شده بوده ) ، به خواندن گرفته ، وبا دقّت در آن ومحاسبه ، ملاحظه كرده كه « مائة وسبعين » ( 170 ) ماه قمري معادل 15 سال و 11 ماه نميشود . أو عبارت « مائة وسبعين » ( 170 ) را صحيح پنداشته ، ومحاسبه كرده كه 170 ماه قمري معادل 14 سال و 2 ماه قمري است وبا اين پندار « الخمس عشرة سنة قمريّة مع إحدى عشرة أشهر » ( 15 سال و 11 ماه ) را به « الأربع عشرة سنة قمريّة مع شهرين » ( 14 سال و 2 ماه ) تغيير ويا به باور خود تصحيح كرده است .
اين شخص عنايت نداشته است كه 14 سال و 2 ماه قمري برابر 13 سال و 9 ماه و 5 روز شمسي ميشود .
تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — صفحة پيشگفتار 89
مساهمون: مؤلف مجهول
صپيشگفتار ٨٩