نيست از دانش نجومى بِه * كآندر أو گنج حكمت است وفره
كردم آغاز مدخل منظوم * ياد كردم در أو بسى ز علوم
بهر تشريف خويش اوّل اين * كردم از مدحت جمال الدّين
بومحامد محمّد احمد * كه به قدر است برتر از فرقد
نرسد در مديحشان سخنم * چون مقرّم به عجز خويش چه كنم
از فضولي كنون بپردازم * خاطر از نظم مدخل آغازم
تا هر آن كس كه ياد گيرد اين * گردد از فاضلان روى زمين
ودر پايان منظومه ميفرمايد :
هر كه اين را تمام برخوانَد * چون به تقويم بنگرد داند
آنچه مكتوب باشد اندر وى * مشكلش جمله حلّ شود بر وى
ليك بايد كه اعتقادش از اين * چون بداند نگردد از ره دين
كه نداند شناخت در دو سراى * هيچكس علم غيب جز كه خداى
باد از ما درود بر مهتر * هم بر أصحاب وأهل أو يكسر
پيداست كه اين منظومه را خواجة براي جمال الدّين أبو حامد محمّد بن أحمد نامى سروده است كه در كتابهاى رايج ذكرى از أو نيافتم . در انتساب اين منظومه به خواجة نصير نبايد شك كرد ، زيرا يكى از خصايص فنّى وى اين بوده كه مطالب علمي را به نظم در ميآورد ، وقطعات بسيارى از اشعار أو به ما رسيده كه در آنها دشواريهاى علوم دقيقه مانند حكمت ورياضيّات ونجوم وهيئت را طرح كرده است . چنانكه منظومهء ديگرى در نجوم ودربارهء سير ماه در بروج دوازدهگانه ، شامل سى وشش بيت ، يعنى سه بيت براي هر برج ، دارد كه بيت اوّل آن اين است :
هر مهى كآيد به تأييد خداى لم يزل * جِرم مَه در خانهء مرّيخ ، يعنى در حَمَل »
مرحوم محمّد تقى مدرّس رضوى ، در كتاب أحوال وآثار خواجة نصير ، در ضمن