است كه به عمد يا اشتباه ( با ناميدن هريك از 12 عدد نخست سلسله طبيعي اعداد به اسم يكى از بروج ) ، با سوء استفاده از اعتقاد راسخ عامّهء عوام به تنجيم ، « طالعنامه » جا زده شده است .
* در خطبهء نسخهء فارسي كتاب تنكلوشا ، مترجم از نام وعنوان ونسبت خود يادى نميكند . همچنين آن « خداوند جهان » و « پادشاه مشرق ومغرب » را كه به مترجم ( كمترين بندگان ) « فرمان » ميدهد تا كتاب تنكلوشا را به « عبارت پارسى » برگرداند ، نميشناساند .
به همين اعتبار ، زمان ترجمهء كتاب از عربى به فارسي معلوم نيست ، ولى پيداست كه ترجمه به عبارت پارسى ، لا أقل ، پيش از سال 862 هجرى قمري - كه نسخهء متعلّق به فرهاد معتمد بدان سال استكتاب شده - انجام گرفته است .
چنان به نظر ميرسد كه مترجم كتاب تنكلوشا از عربى به فارسي ، از مردم حاشيهء جنوبي درياى مازندران ، وبه احتمال قويتر ، از مردم گيلان بوده است :
« برآيد در اين درجه سه گرده ونيم از خشكار . . . » ( درجهء دوازدهم از برج ثور ) .
« زنى كه أو را به زبان ما ، خاصّه به زبان گيلان ، ماهيلانتا خوانند . . . » ( درجهء پانزدهم از برج جدى ) .
« نظير أو در شهرهاى ما درختى هست كه به شب همچون آفتاب افروخته تابد وبدين صفت سه گياه هست وما هر سه را درخت آفتاب گوييم . . . » ( درجهء سيزدهم از برج دلو ) .
مترجم ، گاه ، برخى كلمات واصطلاحات را معنى ميكند ويا معادل ديگرى براي كلمات واصطلاحات ميآورد . اين قلمزن ، در فرآهم آوردن نسخهء تنكلوشا ، آنچه را كه مترجم در معنى وتفسير لغات واصطلاحات به متن افزوده ، ونيز در شرح صور ، آنچه را كه به چشم ديد نميآيد ، ميان ابروان گذاشتم .
تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — صفحة پيشگفتار 128
مساهمون: مؤلف مجهول
صپيشگفتار ١٢٨