1 . سئن آنچنان بزرگ وگشادهبال است كه چون بال بگشايد ، همهء كوهها را فرا گيرد .
2 . سئن بر روى درختى ، در درياى فراخكرت ، آشيان دارد .
3 . آن درخت كه سئن بر روى آن آشيان دارد « ويسپوبيش » [ : هر دردى را درمانبخش ] نام دارد .
4 . همهء داروهاى شفابخش وهمچنين تخم همهء گياهان در آن درخت نهاده است .
از سئن ودرختى كه سئن بر روى آن آشيان دارد ، در ادبيّات فارسي ميانه ( پهلوى ) نيز يادها هست : در مينوى خرد آمده است :
« پرسيد دانا از مينوى خرد . . . : « سيمرغ كجا آشيان دارد ؟ » . . .
مينوى خرد پاسخ داد . . . : « آشيان سيمرغ در درخت « ون جد بيش وس تخمگ » [ : دور كنندهء غم بسيار تخمه ] است ، وهرگاه از آن برخيزد ، هزار شاخه از آن درخت برويد ، وچون بنشيند ، هزار شاخه از آن بشكند ، وتخم از آن پراگنده شود . . . » .
در بندهش آمده است :
« در دين گويد . . . با پنجاه وپنج سرده [ : نوع ] غلّه ، دوازده سرده گياه درمانبخش از گاويكتا آفريده بهوجود آمد . از ده هزار سردهء اندر سرده گياه اصلى ، صد هزار سردهء اندر سرده گياه روييدند . از اين همه تخمه « ون جد بيش وس تخمگ » در درياى « فراخكرت » رسته است كه اين همه تخم گياهان بر أو است ، با آن تخمهها كه از گاويكتا آفريده پديد آمده هر سال سيمرغ همهء آن تخمهاى آن درخت را بريزد ، در آن آب آميزد ، تيشتر با آب بارانى بستاند ، آن آب را به كشورها بارد » .
ونيز در گزيدههاى زاد اسپرم ، در نبرد ميان اهورا مزدا با اهريمن ، آمده است :
« يك هزار سرده [ : نوع ] اصلى ويكصد هزار سرده با سرده اندر سرده [ گياه ] چنان روييدند كه از هر سرده وآيين [ در آن ] بود وآن يكهزار سرده را براي بازداشتن يكهزار بيمارى آماده كرد . پس ، از آن يكصد هزار سرده گياه ، تخم برگرفت . از آن تخمها درخت وس تخمگ را در ميان درياى فراخكرت بيافريد كه همه سرده گياهان از أو هميروييدند ، وسيمرغ بر آن آشيان دارد ، هنگامى كه در بالا پرواز
تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — صفحة پيشگفتار 121
مساهمون: مؤلف مجهول
صپيشگفتار ١٢١