غلطخوانى رسالة الفهرست يا مخدوش بودن آن ، وبىپايه وأساس فرض كردن فاصلهء روز خواب ديدن وروز فوت به مدّت 5577 روز ) مينويسد :
« وهاهنا موضع الفحص والنّظر عن السّبب في إيفاء الأكثر من المبلغ المنذر به » وبه دنبال آن ، با شرح أنواع رؤياها وآسمان ريسمان بافتنها ، آخر الامر ، تاريخ تولّد بيرونى ( روز 3 ماه ذيحجّهء سال 362 هجرى قمري ) را به تقويم اعتدالى تبديل ميكند وآن را درجهء 14 از برج سنبله مييابد :
كانت الولادة بعد الاجتماع الكائن في الدرجة الرابعة عشر من السنبلة بثلاثة أيّام وثلث يوم . وهذه الدرجة على ما اصطلح عليه القدماء البابليون هي مرقاة الكمال ، أعنى مرقاة درجة الشرف ، إذ هي عندهم في تأثير السعادة وإعطاء القوّة ليست بأضعف من الدرجة الخامسة عشر الّتى هي درجة الشرف نفسها .
همانا ولادتش ، سه روز وثلث روز از اجتماع ( نيّرين ) گذشته ، در درجهء چهاردهم ( برج ) سنبله واقع شده است ، واين درجهيى است كه قدماء بابليان آن ( درجه ) را نردبان كمال ، يعنى نردبان درجهء شرف اصطلاح كردهاند ( ناميدهاند ) كه نزد آنان از نظر تأثير آن در سعادت ونيروبخشى ، كمتر از درجهء پانزدهم ( برج سنبله ) كه في نفسه درجهء شرف ( برج سنبله ) است ، نيست .
عرض ميكنم ، اين دهن را ، غضنفر ( جز آنكه درجهء 15 برج سنبله را درجهء شرف آن برج ميدهد ، كه البتّه به باور أهل تنجيم چنين است ، بقيّه را ) پر خارج وبيراه خوانده است :
اوّلا : چنانكه پيشتر ديديم ، همين غضنفر ، هنگام ولادت بيرونى را بامداد روز پنجشنبه ( 3 ذيحجّهء سال 362 ، يعنى سه روز گذشته از اجتماع نيّرين ) ياد كرده ، ودر اين تكّه هنگام ولادت بيرونى را ثلث روز گذشته از روز عنوان ميكند ( ثلث روز ، يعنى 8 ساعت گذشته از روز ، ديگر بامداد نميشود ، بلكه تقريبا دو ساعتي بعد از نصف نهار ( ظهر ) ميشود ، مگر آنكه آغاز روز را نيمهشب گرفته باشد ! ) .
تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — صفحة پيشگفتار 102
مساهمون: مؤلف مجهول
صپيشگفتار ١٠٢