نظر قاضى باقلانى در وجود سجع در قرآن
قاضى ابو بكر محمد بن الطيب باقلانى ( متوفاى سال 403 ) نيز با رمّانى موافقت نموده و اين كار را يك نوع تأييدى بر مسلك ابى الحسن ( متوفاى سال 334 ) در مورد نفى و انكار سجع در قرآن قرار داده است . « 1 » و گفته است كه اصحاب ما و اشاعره ، به طور كلّى نظرشان در مورد وجود سجع در قرآن كريم ، منفى است .
و ابو الحسن اشعرى ( پدر مكتب اشاعره و جبريگرى ) در كتابهاى خود در جاهاى متعدد ، اين مطلب را ذكر نموده است .
نظر اصحاب رأى و معتزله در وجود سجع در قرآن
اكثر اصحاب رأى و نظر - كسانى كه به استدلالهاى عقلايى معتقدند - رأى و نظر به وجود و اثبات سجع در قرآن كريم داده و گفتهاند كه : مسجّع بودن قرآن كريم از جمله امورى است كه فضل و برترى سخن و كلام ، بدان روشن مىگردد .
البته به شرطى كه در جاى مناسب خود ، قرار گرفته و متكلم به مظان آن آگاهى لازم را داشته باشد و بدون اعتساف ، تكلّف و مشقت ، كلام بدان آراسته شود .
و از جمله معيارها و مقياسهاى كلامى آن است كه كلام در فصاحت و بلاغت و بيان با آميخته بودن بدان بر ديگر كلامها برترى مىيابد ؛ مانند تجنيس و ترصيع ، لفّ و نشر ، التفات و ساير انواع بديع « 2 » .
هامش
( 1 ) حاشية الاتقان ، ج 1 ، ص 85 و همين عنوان ، عنوان بابى است كه باقلانى در كتاب اعجاز القرآن كه در هامش الاتقان ، به چاپ رسيده است ، قرار داده است .
( 2 ) تجنيس ، و آن عبارت است از آنكه الفاظى در لفظ متشابه و در معنا مختلف باشند . و آن به