ولى اكثر مفسران اسلامى به اين اسرار اعجازآميز ، توجه ننمودهاند .
و شايد علت عدم تعرض اكثر مفسران اسلامى نسبت به اين موضوع ، همان دقيق بودن مسئله و از جهت عدم درك كنه واقعى پيوند موجود بين آيات است .
و از جمله افرادى كه در تفسير خود از آن داد سخن دادهاند ، فخر رازى مىباشد .
وى در اين رابطه مىگويد :
« بيشتر لطائف قرآن در ترتيب و روابط بين آيات آن سپرده شده كه كمتر كسى بدان توجه نموده است » .
كتابهايى كه در موضوع « تناسب » نوشته شده است
نخستين كسى كه در عرصهء علم تناسب آيات ، مطالبى را بيان داشته ، ظاهرا ابو بكر نيشابورى بوده است « 1 » .
وى در بسيارى از علوم و معارف اسلامى صاحب نظر بوده و پيوسته هنگام تدريس ، از روابط آيهها سخن مىگفت . و حكمت ترتيب آن را بيان مىداشت .
و بر دانشمندان بغداد به علت عدم توجه به اين موضوع ، ايراد مىگرفت . سپس سيوطى مىگويد : « اولين كسى كه در اين مورد ، كتاب مستقلى تدوين نموده « ابو جعفر بن زبير » استاد « ابو حيان توحيدى » بود ، كه كتاب خود را به نام « البرهان فى مناسبة ترتيب سور القرآن » ناميد . و پس از او نيز « برهان الدين بقاعى » كتاب خويش را به نام « نظم الدرر فى تناسب الآيات و السور » تأليف كرد .
و بالأخره از سومين كتابى كه نام مىبرد ، كتاب « اسرار نزول الآيات » است كه مىگويد : خودم آن را تأليف كردهام كه علاوه بر اسرار نزول ، تناسب آيات را نيز در
هامش
( 1 ) البته شايد منظور سيوطى تدوين كتاب و نوشتهء مرتب و مستقل است . و گرنه همهء آيات قرآن ، آيه به آيه در تعبير ائمهء اهل بيت - عليهم السلام - به پيوند بين آنها اشاره شده و معضلات لا ينحل تفسير ، در بيان آنان حل گشته است .